Co można kupić na Giełdzie Papierów Wartościowych

215
Giełda Papierów Wartościowych

Giełda papierów wartościowych to nie tylko akcje. Umożliwia ona inwestorom także wybór wielu innych instrumentów finansowych, od stosunkowo bezpiecznych, jak obligacje korporacyjne czy samorządowe, poprzez te powiązane z rynkiem akcji czy wybranymi indeksami – jak na przykład ETFy czy wybrane produkty strukturyzowane – po opcje i kontrakty terminowe, których konstrukcja jest bardziej złożona.

Zatem jakie możliwości inwestycyjne, jakie rozwiązania oferuje giełda papierów wartościowych?

Akcje

Instrumentem finansowym, który jest nierozerwalnie kojarzony z giełdą, są akcje. Obrotowi na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych podlegają akcje na okaziciela, a każdy akcjonariusz spółki, podsiadający choćby jedną akcję, staje się współwłaścicielem części majątku spółki. Nabywa też pewne prawa, w tym przede wszystkim prawo do uczestnictwa w walnym zgromadzeniu, prawo do dywidendy czyli partycypowania w zyskach. Ma także przywilej pierwszeństwa zakupu nowych akcji emitowanych przez spółkę (w przypadku emisji z prawem poboru), której akcje już posiada.

Prawa poboru

Instrument ten ma na celu zachowanie proporcjonalnego udziału dotychczasowego akcjonariusza w kapitale akcyjnym spółki po dokonaniu dodatkowej emisji akcji. Oznacza to, że dotychczasowy akcjonariusz może kupić określoną ilość nowych akcji po cenie nominalnej. Prawa poboru mogą być przedmiotem notowań na giełdzie, a ich nabywca – po złożeniu odpowiedniej dyspozycji w domu maklerskim, może objąć akcje z nowej emisji, nawet jeśli wcześniej nie posiadał akcji spółki. Warto zaznaczyć, że nie każda nowa emisja akcji wiąże się z emisją praw poboru. Nie ma również obowiązku korzystanie z praw poboru i jeśli inwestor nie zapisze się w biurze maklerskim na nową emisję akcji w określonym terminie, są one po prostu umarzane.

Prawa do akcji

Innym instrumentem dostępnym na GPW, a związanym ściśle z rynkiem akcji, są prawa do nowych akcji. Emisja przez spółkę akcji w ofercie publicznej jest procesem złożonym, a tym samym długotrwałym: najpierw odbywa się bowiem przydział akcji, następnie rejestracja w sądzie i Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych. Jeszcze zanim nowe akcje, które przydzielono inwestorowi, będą oficjalne dopuszczone do obrotu giełdowego i zarejestrowane w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych, może on sprzedać prawo do nich.

ETFy

Stosunkowo nowym instrumentem na warszawskiej giełdzie papierów wartościowych są ETFy, a ich nazwa pochodzi od angielskiego sformułowania Exchange Traded Fund. ETFy to nic innego jak notowane na giełdzie fundusze inwestycyjne, których zadaniem jest odzwierciedlanie zachowań określonego indeksu. W tym przypadku inwestor kupuje tzw. tytuły uczestnictwa w ETFie, które są papierami wartościowymi, mogą być kupowane i sprzedawane podczas każdej sesji.

Na warszawskim parkiecie dostępne są obecnie trzy ETFy. Pierwszy oparty jest na indeksie WIG20, a tytuł uczestnictwa odzwierciedla 1:10 punktowej wartości WIG20. Drugi ETF powiązany jest z niemieckim indeksem DAX, jednostka odpowiada 1:100 jego wartości. Jednostki trzeciego odpowiadają natomiast 1:100 wartości amerykańskiego indeksu S&P500.

Charakteryzuje je między innymi wysoka płynność oraz opłaty za zarządzanie niższe  niż w tradycyjnych TFI. Dodatkowo, część ETFów daje możliwość partycypacji w zyskach firm, tj. raz w roku wypłaca dywidendę ze spółek portfelowych. Wartość ETFu może się nieznacznie różnić od określonej wartości instrumentu bazowego, gdy w notowaniach uwzględniona jest dywidenda już wypłacona przez spółki.

Produkty strukturyzowane

W obrocie giełdowym dostępne są także tak zwane produkty strukturyzowane. Są one powiązane z instrumentem bazowym, którego cena wpływa na ich aktualną wycenę. Instrumentem bazowym mogą być: wybrane indeksy giełdowe, kursy akcji, kursy walut, surowce (tu do najpopularniejszych należy ropa, złoto, miedź, gaz ziemny), surowce rolne (na przykład pszenica, kukurydza, bawełna), a także koszyki/pakiety tych akcji, indeksów czy surowców. Mało kto wie, że dzięki nim, za pośrednictwem GPW i zwykłego rachunku maklerskiego można inwestować np. w złoto.

Produkty strukturyzowane są emitowane przez banki lub domy maklerskie. Wszystkie najistotniejsze dane o produkcie są zawarte w prospekcie emisyjnym oraz tzw. Final Terms. Inwestor powinien zapoznać się z obydwoma tymi dokumentami, gdyż zawierają one między innymi informacje o sposobie naliczania i wypłaty zysku, a także poziomie gwarancji kapitału – wyróżniamy struktury z częściową i pełną gwarancją kapitału.

Produkty strukturyzowane mogą odzwierciedlać zmianę instrumentu bazowego, wówczas nazywane są trackerami. Jeśli konstrukcja jest analogiczna jak w przypadku opcji (o których poniżej) struktura nazywana jest warrantem opcyjnymi.

Produkty strukturyzowane dają dostęp do rynków zagranicznych czy surowców, często niedostępnych bezpośrednio dla inwestorów indywidualnych. Jednak ocena samej konstrukcji takiego produktu, a tym samym poziomu ryzyka inwestycyjnego wymaga szerszej wiedzy, niż na przykład przy zakupie polskich akcji czy ETFów. W przypadku surowców lub instrumentów opartych o aktywa zagraniczne, należy również brać pod uwagę ryzyko kursowe.

Opcje

Kolejnym, wspomnianym już instrumentem giełdowym są opcje, w chwili obecnej w obrocie giełdowym znajdują się opcje na indeks WIG20. GPW jest organizatorem obrotu, a procedury rozliczania, ewidencjonowania oraz wysokość depozytu zabezpieczającego określa Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych pełniący rolę izby rozrachunkowej. W dużym skrócie opcja daje jej nabywcy prawo (nie obowiązek) zakupu lub sprzedaży danego instrumentu po określonej cenie w danym momencie – do momentu jej wygaśnięcia. Z drugiej jednak strony wystawca opcji ma obowiązek sprzedania lub zakupu danego instrumentu od nabywcy opcji, jeżeli ten uzna, że zechce z posiadanego prawa skorzystać. Oznacz to, że w praktyce większe ryzyko bierze na siebie wystawca opcji. Ze względu na skomplikowaną strukturę opcje są przeznaczone dla już doświadczonych inwestorów. Jednak właściwe stosowanie strategii opcyjnych może ochronić przed znacznymi stratami w przypadku dużych wahań instrumentu bazowego. Opcje zasadniczo nie są więc sposobem na dywersyfikację, lecz na zmniejszanie ryzyka.

Kontrakty terminowe

W obrocie giełdowym dostępne są także kontrakty terminowe na indeksy WIG20 i mWIG40, a także akcje wybranych spółek. Można je określić jako umowę między dwoma inwestorami, z których jeden zobowiązuje się do nabycia, a drugi do sprzedaży w określonym czasie, po określonej cenie, określonego instrumentu lub równoważnego rozliczenia pieniężnego transakcji. W przypadku kontraktów terminowych można zarabiać zarówno na spadku, jak i wzroście wartości instrumentu bazowego. Ze względu na określoną wysokość depozytu zabezpieczającego, w przypadku tego instrumentu możemy mówić o zastosowaniu dźwigni finansowej. Oznacza to, że jeżeli dobrze przewidzimy kierunek, w którym podąży cena instrumentu bazowego możemy uzyskać zwielokrotniony zysk, to samo dotyczy jednak straty.

Warranty

Warrant można nazwać uproszczoną formą opcji. Jego posiadacz ma prawo do uzyskania, zaś wystawca obowiązek do realizacji zobowiązania na określonych warunkach, wyznaczanych w oparciu o określoną cenę instrumentu bazowego. Wystawcą warrantu jest dana instytucja/spółka i nie może nim być drugi inwestor.

Certyfikaty inwestycyjne

To instrumenty finansowe emitowane przez Zamknięte Fundusze Inwestycyjne. Z uwagi na mało płynny charakter takich instrumentów oraz wysokie koszty ich wcześniejszego umorzenia, cześć zarządzających zdecydowała się udostępnić możliwość zbycia i zakupu jednostek uczestnictwa za pośrednictwem GPW.

Krótka sprzedaż

Krótka sprzedaż to narzędzie pozwalające na zarabianie na spadkach cen akcji. GPW w prosty sposób udostępnia skomplikowany mechanizm finansowy, który polega na sprzedaży papierów wartościowych, których się nie posiada, w celu ich późniejszego odkupienia po niższej cenie. Spadek ceny instrumentu bazowego oznacza możliwość odkupienia go po niższej cenie, a różnica kursów to zysk, który pozostaje inwestorowi.

Obligacje

Ostatnim z instrumentów, które chcemy krótko scharakteryzować są obligacje. Obrót obligacjami obywa się na rynku Catalyst i obejmuje handel papierami dłużnymi emitowanymi przez firmy, samorządy i spółdzielnie. Dodatkowo możliwy jest zakup bonów skarbowych i obligacji emitowanych przez Skarbu Państwa.

Giełda papierów wartościowych – to nie tylko handel akcjami

Giełda oferuje znacznie więcej możliwości, z których zdecydowanie warto korzystać. Zwłaszcza początkujący inwestorzy powinni jednak pamiętać, że część z dostępnych rozwiązań wiąże się ze znacznym ryzykiem inwestycyjnym, a także wymaga dość rozległej wiedzy o prawach, jakimi rządzą się rynki finansowe. Dlatego przed podjęciem decyzji, przed wyborem konkretnego rozwiązania trzeba mieć pewność, że ten poziom wiedzy jest wystarczający do trafnego oszacowania potencjalnych zysków i ryzyk. Dodatkowo zawsze należy pamiętać o dobrej dywersyfikacji portfela, a także dopasowaniu rodzaju inwestycji do indywidualnych celów i profilu inwestycyjnego.

Czytaj więcej na:https://www.moneymakers.pl/blog/gielda-papierow-wartosciowych-co-mozna-kupic