Jak inwestorzy podejmują decyzje inwestycyjne?

56
analiza fundamentalna forex
Bonus bez depozytu

Każdy chciałby zawsze podejmować dobre decyzje inwestycyjne, jednak w tym rozdziale nie zostanie przedstawiony taki stuprocentowy sposób. Opiszemy natomiast najczęściej wykorzystywane sposoby podejmowania decyzji inwestycyjnych i na tej podstawie, działając zupełnie przeciwnie lub powielając w pełni zachowania innych inwestorów, będzie można sformułować własną strategię inwestycyjną.

Podejmowanie decyzji inwestycyjnych

Podejmowanie decyzji inwestycyjnych to umiejętność z pogranicza sztuki i nauki. Narzędzia naukowe zwiększają prawdopodobieństwo podjęcia trafnej decyzji, ale nie gwarantują, że na pewno odniesiemy sukces.

Z drugiej strony istnieje grupa inwestorów, która zarabia na rynku kapitałowym wyłącznie na podstawie tzw. nosa, nie stosując żadnych rozbudowanych narzędzi wspierających podejmowanie decyzji, ale również ci inwestorzy narażeni są na to, że czasami nos ich zawiedzie. Najłatwiej podejmuje się decyzje inwestycyjne dla sytuacji historycznych – na zasadzie „no tak, kurs od 3 miesięcy zwyżkuje, a ja już 3 miesiące temu wiedziałem, że tak właśnie będzie”).

Stosunkowo łatwo podjąć decyzję w sprawie lokat bankowych i obligacji. Są one obarczone znikomym ryzykiem i wystarczy po prostu policzyć, która opcja przyniesie nam w przyszłości najwyższą stopę zwrotu. W tym przypadku nie możemy jednak oczekiwać wysokich stóp zwrotu – instrumenty o niskim ryzyku nie przynoszą dużych zysków w krótkim okresie.

Wyższe zyski mogą przynieść inwestycje na rynku akcji, instrumentów pochodnych, walut czy też surowców. Przy dynamicznych zmianach cen można szybko zwiększyć zasobność portfela inwestycyjnego, ale trzeba pamiętać, że duże wahania oznaczają również większe ryzyko i trzeba być przygotowanym na poniesienie pewnego poziomu strat (choćby chwilowych).

Dodatkowo zmienność sytuacji wymusza na inwestorach konieczność ciągłego śledzenia sytuacji i przewidywania, w którym kierunku podąży rynek i tym samym ciągłej odpowiedzi na pytanie, czy to już dobry moment do zlecenia kupna – sprzedaży? Za chwilę sytuacja może być korzystniejsza – takie dylematy to codzienność inwestorów giełdowych. Dlatego inwestowanie na dynamicznych rynkach akcji i instrumentów pochodnych wymaga dobrej orientacji w bieżącej sytuacji i umiejętności chłodnej kalkulacji.

Analiza fundamentalna

Transakcje na rynkach finansowych odbywają się w otoczeniu wielu informacji, mających pośredni bądź bezpośredni wpływ na wycenę walorów inwestycyjnych. Dla doświadczonego inwestora nie jest niespodzianką, że problemy budżetowe rządu brazylijskiego mogą w negatywny sposób odbić się na notowaniach spółek na warszawskiej GPW. Tym bardziej nie dziwi nikogo, że zyski danej spółki, przewyższające wcześniejsze prognozy, błyskawicznie przekładają się na wzrost notowania jej akcji. Analiza danych makroekonomicznych i informacji o przedsiębiorstwach pomaga inwestorom w podjęciu odpowiednich decyzji. Taki proces, oparty na systematycznej ocenie informacji przy wykorzystaniu wskaźników finansowych i innych, nosi nazwę analizy fundamentalnej.

W przypadku rynku akcji wyróżniamy kilka etapów analizy istotnych informacji, przechodzących od danych ogólnogospodarczych (często o zasięgu międzynarodowym) do szczegółów dotyczących bezpośrednio danego waloru:

  1. Analiza makroekonomiczna
  2. Analiza sektorowa,
  3. Analiza sytuacyjna firmy
  4. Analiza finansowa przedsiębiorstwa,
  5. Wycena akcji.

Analiza makroekonomiczna pomaga inwestorom odpowiedzieć na pytanie, czy dany moment jest odpowiedni dla inwestycji w akcje na tym konkretnym rynku. Jeżeli ustalimy, że po kilkuletnim boomie gospodarka wyraźnie wkracza w fazę spadku, inwestowanie w walory giełdowe na analizowanym rynku staje się bardzo ryzykowne. Słaby stan gospodarki nie wróży firmom dobrych wyników finansowych i trudne może się okazać wyselekcjonowanie odpowiedniej spółki.

Dodatkowo sytuacja ekonomiczna przekłada się bezpośrednio na nastroje inwestorów, którzy w okresach spowolnienia dysponują środkami zdecydowanie bardziej wstrzemięźliwie. Do podstawowych wskaźników makroekonomicznych, które są śledzone przez inwestorów, należą: deficyt budżetowy, dynamika PKB, stopa inflacji, saldo bilansu płatniczego, stóp procentowych, kursów walut. Nieocenione są również informacje o przewidywanych kierunkach polityki monetarnej banku centralnego oraz polityki fiskalnej rządu.

Analiza sektorowa pozwala na wybór branży charakteryzującej się interesującymi perspektywami wzrostu i akceptowalnym poziomem ryzyka. Ocena specyfiki danego sektora pozwala inwestorom zorientować się w potencjalnych zagrożeniach (np. prawdopodobieństwo wejścia nowych graczy, ograniczeń sprzedaży, spadku popytu), szansach (np. przełom technologiczny, sprzyjająca moda, przewidywany wzrost popytu) i fazie rozwoju (np. intensywny wzrost versus faza schyłkowa) danego rynku. Przydatne może też okazać się odniesienie sektora względem całej gospodarki oraz odpowiedź na pytanie, jak mocny wpływ na wyniki sektora ma ogólna koniunktura?

Analiza sytuacyjna spółki to porównanie konkretnych spółek na tle wybranego sektora. Na tym etapie prowadzona jest analiza konkurencyjności firmy, jej pozycji rynkowej, jakości zarządzania, zakresu i efektywności prowadzonych działań marketingowych, nowoczesności posiadanych technologii, fabryk i maszyn, wyszkolenia personelu, założeń strategii. Dzięki temu inwestor poznaje mocne i słabe strony organizacji oraz strategii firmy.

Dobrze poznawszy szerszy kontekst otoczenia makroekonomicznego i konkurencyjnego przedsiębiorstwa, inwestor będzie mógł we właściwy sposób spojrzeć na wyniki finansowe firmy.

Analiza finansowa spółki prowadzona jest przede wszystkim w oparciu o dane z prospektów emisyjnych, raportów okresowych spółki (bilans, rachunek zysków i strat, rachunek przepływów pieniężnych). Najczęściej wykorzystywaną techniką, która umożliwia kompleksowe spojrzenie na finanse spółki, jest analiza wskaźnikowa.

Analiza wskaźnikowa

stnieje grupa standardowych wskaźników, na których doświadczeni inwestorzy opierają swoją analizę. Są one skoncentrowane wokół pięciu, istotnych z punktu widzenia finansów, zagadnień, jakimi są:

  1. Płynność – charakteryzuje zdolność przedsiębiorstwa do pokrywania krótkoterminowych zobowiązań. Wskaźniki płynności pokazują, w jakim stopniu firma jest w stanie zapewnić finansowanie bieżącej działalności.
  2. Wskaźniki aktywności – określają operacyjną efektywność przedsiębiorstwa.
  3. Wskaźniki zadłużenia – pokazują długoterminowe zobowiązania firmy i zdolność do obsługi zadłużenia.
  4. Rentowność – określa poziom zysków, które przedsiębiorstwo generuje w odniesieniu do poniesionych nakładów.
  5. Wskaźniki wartości – rynkowej porównują wyniki finansowe spółki w stosunku do wyceny giełdowej jej akcji.

 

1. Wskaźniki płynności

  • Wskaźnik bieżącej płynności (current ratio) określa zdolność spółki do regulowania zobowiązań krótkoterminowych przy wykorzystaniu środków obrotowych. Obliczany jest na podstawie wzoru:

current ratio = aktywa bieżące/pasywa bieżące

Poziom wskaźnika poniżej 1 oznacza kłopoty z płynnością – spółka ma problemy z regulowaniem krótkoterminowych zobowiązań. Przekroczenie pułapu oznacza, że firma ma problemy z efektywnością operacyjną (zbyt duży poziom zapasów, problemy ze ściąganiem należności) bądź nie potrafi efektywnie zagospodarować nadwyżek środków finansowych. Przyjmuje się, że optymalna wartość wskaźnika bieżącej płynności powinna się mieścić w przedziale <1,2; 2>.

  • Wskaźnik szybki płynności (quick ratio) charakteryzuje zdolność do regulowania zobowiązań krótkoterminowych aktywami o bardzo dużej płynności. W tym celu do porównania bierze się wartość aktywów bieżących, pomniejszonych o zapasy i rozliczenia międzyokresowe:

quick ratio = (aktywa bieżące – zapasy – RMK czynne)/pasywa bieżące

Oddzielenie od aktywów bieżących, zapasów i wartości należności trudnych do ściągnię- cia, pozwala na określenie zdolności do natychmiastowego pokrycia zobowiązań bieżących. Przyjmuje się, że bezpiecznym jest poziom quick ratio > 1. Jego wartość w praktyce rzadko przekracza 1,2.

2. Wskaźniki aktywności

  • Wskaźnik rotacji należności obrazuje częstość odtwarzania stanu średnich należności przez firmę. Rotację należności można przedstawić w dwóch ujęciach:

wskaźnik rotacji należności (w razach) = = przychody ze sprzedaży/średni stan należności

wskaźnik rotacji należności w dniach = = (średni stan należności/przychody ze sprzedaży) × 360 dni

Przyjmuje się, że przychody ze sprzedaży powinny przewyższać średni stan należności od 7 do 10 razy. Wskaźnik rotacji poniżej 7 oznacza, że przedsiębiorstwo kredytuje swoich odbiorców w nadmiernym stopniu.

  • Wskaźnik rotacji zapasów liczy się w sposób analogiczny do wskaźnika rotacji należności. W ujęciu dniowym rotacja zapasów definiuje średni okres, na który przedsiębiorstwo posiada zapasy. Duża wartość tego wskaźnika zwiększa bezpieczeństwo zapewnienia ciągłości sprzedaży, jednak jego wzrost może budzić obawy, że spółka zaczyna mieć problemy ze zbytem swoich produktów. W stabilnych sektorach, niski wskaźnik rotacji może świadczyć o efektywnej organizacji procesów produkcji, logistyki i sprzedaży. Z tego względu właściwa interpretacja zależy od specyfiki branży oraz danej sytuacji rynkowej i nie ma stałych wytycznych określających poziom wskaźnika rotacji.

3. Wskaźniki zadłużenia

  • Wskaźnik ogólnego zadłużenia (stopa zadłużenia) jest podstawową miarą ryzyka finansowego wynikającego ze struktury finansowania majątku spółki.

wskaźnik ogólnego zadłużenia = (zobowiązania ogółem/aktywa ogółem) × 100%

Im większa część aktywów potrzebna jest na pokrycie całości zobowiązań, tym ryzyko jest większe. Przyjmuje się, że bezpieczny poziom wskaźnika to 57–67%. Wskaźnik ogólnego zadłużenia w dużym stopniu różni się w zależności od branży – w przypadku sektora bankowego przeciętny jego poziom jest znacznie wyższy.

  • Wskaźnik zadłużenia kapitału własnego (wskaźnik struktury pasywów) określa poziom wykorzystania obcych źródeł finansowania.

wskaźnik zadłużenia kapitału własnego = zobowiązania ogółem/kapitał własny

Akceptowalny poziom tego wskaźnika jest w dużej mierze uzależniony od wielkości przedsiębiorstwa. Przy mniejszych spółkach dopuszcza się trzykrotne przewyższenie kapitału własnego przez ogólne zobowiązania; przy firmach dużych i średnich ta proporcja powinna wynosić około 1. Zbyt wysoki poziom tego wskaźnika stanowi dla inwestorów sugestię, że przedsiębiorstwo może mieć problemy z finansowaniem zadłużenia. Zbyt niski poziom (szczególnie w odniesieniu do poziomu całego sektora) może być interpretowany jako strategia zachowawcza bądź wyraz mało efektywnego wykorzystania dostępnych źródeł finansowania przedsiębiorstwa.

  • Wskaźnik długu (zadłużenia długoterminowego) oblicza się analogicznie:

wskaźnik długu = zobowiązania długoterminowe/kapitał własny

Bezpieczny poziom wskaźnika znajduje się w przedziale <0,5 ; 1>, czyli w sytuacji, kiedy zobowiązania długoterminowe nie przekraczają kapitału własnego.

4.Wskaźniki rentowności

  • Wskaźnik rentowności sprzedaży (marża zysku netto) jest podstawowym wskaźnikiem, charakteryzującym rentowność przedsiębiorstwa. Miernik ten określa zdolność spółki do generowania zysków.

marża zysku netto = zysk netto/sprzedaż netto

W celu interpretacji należy odnieść wartość wskaźnika, do wartości właściwych dla rynku i sektora.

  • Wskaźnik rentowności aktywów ROA (return on assets) pokazuje zdolność do generowania zysków przy określonym poziomie posiadanych aktywów.

ROA = zysk netto/aktywa ogółem

Wysoki ROE oznacza uzyskiwanie wysokiego zysku i świadczy o efektywnym zarządzaniu źródłami finansowania działalności. Należy jednak pamiętać, że niski ROE może wynikać (poza niskim poziomem zysku) z niskich wskaźników zadłużenia.

5. Wskaźniki wartości rynkowej

  • Zyskowność na jedną akcję EPS (earnings per share) obrazuje, jaka część zysku spółki przypada na jedną akcję. Oblicza się go wg wzoru:

EPS = zysk netto/ilość wyemitowanych akcji

Wartość EPS pomaga prognozować wartość ewentualnych dywidend i, co się z tym wiąże, przewidzieć wzrosty (przy wysokim EPS) bądź spadki (przy niskim) cen akcji. EPS korygowany jest wraz z publikacją danych kwartalnych spółek. Jego dynamika w kolejnych kwartałach stanowi podstawę popularnej strategii inwestowania w spółki, które wykazują się dużymi wzrostami EPS w kolejnych kwartałach.

  • Wskaźnik cena/zysk P/E (price earning ratio) pokazuje proporcję wartości rynkowej spółki do wypracowanego przez nią zysku.

P/E = cena rynkowa akcji/zyska na 1 akcję

Poziom P/E pozwala odnieść EPS do wartości z całego sektora i rynku. Niski poziom P/E, w połączeniu z wysokim EPS, jest mocnym sygnałem zakupu akcji danej spółki. Takie zestawienie sugeruje, że oceniana spółka jest niedoceniana przez rynek, i że jej notowania czekają wzrosty. Z drugiej strony zbyt wysokie P/E stanowi przestrogę przed lokowaniem kapitału w akcje danej spół- ki – bardzo możliwe, że kurs został wywindowany w efekcie spekulacji bądź chwilowej euforii.

  • Wskaźnik ceny rynkowej do wartości księgowej C/WK P/BV (price/book value) pozwala odnieść aktualną, giełdową wycenę spółki do jej wartości księgowej.

P/BV = cena giełdowa akcji/wartość księgowa na 1 akcję

Wartość księgową należy rozumieć jako aktywa pomniejszone o zobowiązania spółki. P/BV w interpretacji dosłownej obrazuje, ile każda złotówka majątku spółki jest warta wg wyceny giełdowych graczy. Niskie wskaźniki (poniżej 1) sugerują nieefektywne zarządzanie spółką. Wysoki poziom P/BV może być oznaką przeszacowania wartości akcji. Istotniejsza jest interpretacja P/BV w czasie – zmiany wskaźnika pokazują wzrost (lub spadek) zaufania innych inwestorów do spółki w lepszym stopniu niż kurs akcji, bo czyni to w odniesieniu do rzeczywistego majątku firmy. Analizę P/BV należy również prowadzić w odniesieniu do nastrojów aktualnie panujących na giełdzie (hossa znajdzie odzwierciedlenie w wysokich poziomach wskaźnika spółek) oraz w odniesieniu do sektorów (nowe branże są częściej wyceniane ze względu na potencjał rozwojowy niż strukturę aktywów).

Przy opisie wielu wskaźników ustaliliśmy, że właściwa ich interpretacja wymaga odniesienia do wcześniejszych okresów bądź wartości charakterystycznych dla sektora lub rynku. Te dwa sposoby noszą kolejno nazwy analizy trendów oraz analizy porównawczej. Warto również zauważyć, że analiza wskaźnikowa jest bardzo szeroko stosowanym narzędziem i znajduje zastosowanie w zarządzaniu przedsiębiorstwem przez kadrę menedżerską, przy wyznaczaniu celów finansowych i strategicznych oraz ich ocenie.

Wycena akcji  – jest to ostatnia kluczowa część analizy fundamentalnej. Zakłada się, że w krótkiej perspektywie cena akcji na giełdzie może znacząco różnić się od rzeczywistej wartości akcji. Jak mawia Warren Bufet, jeden z najbardziej znanych inwestorów giełdowych na świecie, giełda jest, w krótkim okresie, maszyną do głosowania. Zwolennicy analizy fundamentalnej, bazując na tym poglądzie i narzędziach wyceny akcji, określają tzw. wartość wewnętrzną akcji (WWA) i odnoszą ją do ceny giełdowej. Gdy w wyniku analizy fundamentalnej inwestorzy ustalą, że spółka jest wiarygodna oraz perspektywiczna i w kolejnym kroku wycenią WWA na poziomie wyższym od kursu akcji, będzie to dla nich sygnał zakupu akcji spółki. Gdy kurs przewyższy WWA, pozostaje tylko podjąć decyzję o wycofaniu się z inwestycji.

Na pierwszy rzut oka proces ten wygląda na dziecinnie prosty – niestety, sprawa jest bardzo skomplikowana ze względu na wielość metod wyceny spółki i ich niedoskonałości. Wyróżniamy dwie główne grupy metod wyceny spółki. Dla pierwszej grupy najważniejszym pojęciem, na bazie którego dokonuje się oceny, jest dochód spółki. Druga grupa koncentruje się wokół porównania kosztów i majątku firmy.

Metody dochodowe

Wychodzą z założenia, że wartość spółki wynika z korzyści finansowych, które przynosi i przyniesie w przyszłości swoim właścicielom. Większość z metod dochodowych dokonuje prognozy sumy przyszłych dochodów finansowych oraz zdyskontowania ich wobec oczekiwanej minimalnej stopy zwrotu i zakładanego okresu inwestycji. W praktyce bardzo trudno oszacować wszystkie możliwe przyszłe strumienie dochodów, które w modelu pełnym mogłyby mieć znaczenie. Z tego względu najczęściej korzysta się z modeli uproszczonych.

Modele zdyskontowanych dywidend zakładają, że jedynym istotnym dochodem z tytułu posiadania akcji może być dywidenda. Dyskontując wartość dywidendy wobec oczekiwanej stopy zwrotu, otrzymujemy wycenę akcji. Najczęściej przyjmuje się, że dywidenda będzie na stałym poziomie (wynikającym ze średniej historycznej) lub będzie przyjmować wartości rosnące w tym samym tempie. W pierwszym przypadku:

wartość akcji = wielkość dywidendy/oczekiwana stopa zwrotu

w drugim przypadku (model Gordona–Shapiro):

wartość akcji = wielkość dywidendy × (1+ stopa wzrostu dywidendy)/ /(oczekiwana stopa zwrotu – stopa wzrostu dywidendy)

Model DCF, czyli wycena na podstawie zdyskontowanych przepływów pieniężnych, opiera się na saldach gotówkowych firmy z jej otoczeniem, np. odbiorcami, dostawcami i pracownikami. Spółka, której suma sald jest dodatnia, może je wypłacić w postaci dywidend bądź zakumulować. W przypadku ujemnej sumy (podobnie jak w przypadku strat), firma musi uszczuplić swój majątek. Według zwolenników metody DCF, wewnętrzna wartość kapitału jest równa sumie zakumulowanych sald przepływów pieniężnych (zdyskontowanych przez ważony koszt kapitału) pomniejszonych o strumienie pieniężne skierowane do wierzycieli firmy.

W praktyce oznacza to konieczność stworzenia szczegółowych prognoz poszczególnych przepływów w zakładanym okresie. Dodatkowo konieczne jest oszacowanie tzw. wartości rezydualnej – czyli zsumowanej wartości przewidywanych strumieni po zakładanym okresie. Rozbicie prognoz na szczegółowe obszary działalności wymaga budowy skomplikowanego modelu, ale pozwala na oszacowanie wartości firmy w odniesieniu do jej konkretnych zadań operacyjnych. Dzięki temu wartość ta jest łatwa do skorygowania przy okazji wystąpienia dodatkowych założeń. Z tego względu jest to częsta metoda wyceniania przedsiębiorstwa w trakcie fuzji i przejęć – nabywca może ocenić wartość przejmowanego podmiotu pod kątem zakładanej przez siebie strategii.

Metody bazujące na kosztach i majątku przedsiębiorstwa

Metody bazujące na kosztach i majątku przedsiębiorstwa wychodzą z założenia, że wartość firmy wiąże się bezpośrednio z wartością zgromadzonego majątku i prezentują historycznie najstarsze podejście do tematu wyceny przedsiębiorstw. Wyróżniamy trzy główne metody:

Wycenę aktywów netto polegającą na odjęciu sumy kapitałów obcych od wartości aktywów ogółem. Opierając się na danych bilansowych, uzyskuje się najczęściej zaniżoną wartość przedsiębiorstwa ze względu na zaniżone (w stosunku do rynkowych) wartości aktywów niematerialnych (np. marki, patenty). Z tego względu jedna z modyfikacji tej metody pozwala na korektę wartości aktywów o wycenę wartości niematerialnych zbliżoną do rzeczywistej wartości rynkowej.

Inną wadą jest zupełne pominięcie zdolności przedsiębiorstwa do generowania zysku – nieefektywna struktura aktywów może sprawić, że przedsiębiorstwo o dużym majątku nie będzie przynosić zysków w dłuższym czasie.

Metodę odtworzeniową, która zakłada wycenę spółki w oparciu o nakłady, które należy ponieść, żeby na nowo stworzyć istniejący w firmie potencjał. Uzyskany w ten sposób odpowiednik bilansowej wartości aktywów należy zmodyfikować o stopień zużycia technicznego (równy poziomowi umorzenia aktywów). Wycena tą metodą, podobnie jak wcześniejszą, nie uwzględnia zdolności przedsiębiorstwa do generowania zysków.

Metodę likwidacyjną pozwala na ustalenie wielkości wpływu netto, które uzyskaliby wła- ściciele, pozbywając się majątku i regulując zobowiązania.

Warto pamiętać, że nie istnieje idealna i uniwersalna metoda wyceny wartości przedsiębiorstwa, która sprawdzi się w każdej sytuacji. Dodatkowo wielość metod i duże skomplikowanie wielu z nich sprawia, że wycena stanowi sama w sobie jedynie użyteczne narzędzie, które wymaga od inwestorów doświadczenia i dużego zorientowania w wielu istotnych szczegółach dotyczących gospodarki, rynku, sektora, konkurentów i sytuacji spółki.

Z tego względu analizę fundamentalną należy traktować jako całość – wnioski płynące z analizy sektorowej, sytuacyjnej czy makroekonomicznej mogą mieć decydujący wpływ na wybór optymalnej metody wyceny spółki przy konkretnych uwarunkowaniach.

Oczwyiście dochodzi Analiza Techniczna o której więcej przeczytacie klikając w link