Obligacje

877
rynek

Czym są obligacje ?

Obligacje skarbowe są papierami wartościowymi sprzedawanymi przez Ministra Rozwoju i Finansów reprezentującego Skarb Państwa. Sprzedając obligacje Minister Rozwoju i Finansów  pożycza od nabywcy obligacji określoną sumę pieniędzy i zobowiązuje się ją zwrócić wraz z należnymi odsetkami (wykupić obligacje) w określonym czasie.

Obligacje są wspaniałym sposobem na dywersyfikację portfela inwestycyjnego oraz możliwością zabezpieczenia przed ryzykiem, ponieważ uważane są za instrumenty konserwatywne.

Obligacje są jednym z najstarszych rodzajów instrumentów finansowych na świecie, których wartość często wyceniana jest na podstawie różnych wydarzeń na świecie. W skrócie – obligaca to IOU, gdzie pożyczkobiorca (zwany tutaj emitentem) pożycza pieniądze od pożyczkodawcy (tutaj inwestora), zgadzając się zapłacic w zamian odsetki.

Emisja obligacji jest formą pożyczki. Pożyczkodawcą jest właściciel obligacji. Emitent obligacji zobowiązuje się do zwrotu pożyczonej kwoty, a często również do wypłaty odsetek lub innych świadczeń. Nabywca obligacji powinien znać jej charakterystykę, to znaczy:

  • termin wykupu – jest to termin, w którym emitent wykupi obligację tzn., zwróci posiadaczowi wartość nominalną
  • terminy płatności odsetkowych – są to terminy, w których emitent wypłaci posiadaczowi kupony
  • wartość nominalną – jest to wartość, którą emitent zwraca w dniu wykupu
  • kupon- to wielkość odsetek, które otrzyma posiadacz obligacji.

Dlaczego warto kupować obligacje?

Najważniejsze cechy obligacji skarbowych:

  • Bezpieczeństwo – jest to najbezpieczniejsza forma oszczędzania, gdyż emitentem jest Skarb Państwa.
  • Prostota – obligacje skarbowe posiadają prostą konstrukcję, która nie wymaga wiedzy fachowej. Są łatwo dostępne (duża liczba punktów sprzedaży, zakup przez Internet lub telefon).
  • Czyste zasady dla wszystkich czyli przejrzystość i uczciwość:
    • brak limitów kwotowych – oszczędzanie można rozpocząć już od kwoty 100 zł;
    • cena obligacji jest jednakowa niezależnie od wysokości przeznaczonych środków;
    • brak dodatkowych opłat i ukrytych prowizji;
    • bez konieczności zakupu dodatkowych produktów finansowych;
    • bez konieczności zakładania konta i ponoszenia kosztów jego utrzymania;
    • stałe preferencje dla posiadaczy wykupywanych obligacji;
    • wszystkie informacje są rzetelne, bez gwiazdek i małych literek;
  • Zyskowność – obligacje przynoszą nabywcom indywidualnym taki sam lub nawet większy zysk niż obligacje hurtowe oferowane największym inwestorom.
  • Możliwość wcześniejszego zakończenia oszczędzania – nabywca może wycofać wpłacone pieniądze (zwrócić dowolną liczbę posiadanych obligacji). Jest to tzw. przedterminowy wykup. W przypadku skorzystania z tej możliwości, wartość narosłych odsetek zostanie jednak pomniejszona o opłatę, której wysokość określona jest w liście emisyjnym danej obligacji. Opłata za przedterminowy wykup wynosi 70 gr za każdą sztukę obligacji 2-letniej (DOS), 3-letniej (TOZ), 4-letniej (COI) i rodzinnej 6-letniej (ROS)oraz 2 zł za każdą obligację 10-letnią (EDO) i rodzinną 12-letnią (ROD). Opłata nie jest naliczana w przypadku skorzystania z przedterminowego wykupu obligacji 3-miesięcznych (OTS), przy czym odsetki nie zostaną naliczone.
  • Premia dla dotychczasowych posiadaczy – dodatkowy zysk przy zamianie starych obligacji na nowe.

Jaką obligację wybrać?

Skarb Państwa oferuje różne rodzaje obligacji, umożliwiając w ten sposób wybór najbardziej dogodnej dla nabywcy formy oszczędzania. W ofercie znajdują się obligacje o oprocentowaniu stałym, zmiennym oraz opartym na inflacji.

Każda obligacja posiada swój symbol, określający rodzaj obligacji, miesiąc i rok wykupu.

Przykładowo, dwuletnie oszczędnościowe obligacje skarbowe o oprocentowaniu stałym (symbol DOS).

Obligacje dwuletnie sprzedawane w październiku 2016 r. to DOS1018, gdzie:

DOS to symbol obligacji (skrót od Dwuletnie Oszczędnościowe Stałoprocentowe),

10 – miesiąc wykupu (październik),

18 – rok wykupu (2018 r.).

Obligacje Trzymiesięczne (OTS – Oszczędnościowe Trzymiesięczne Stałoprocentowe) o oprocentowaniu stałym, przeznaczone są dla osób, które chcą znać swój zysk już w dniu zakupu oraz skłonne są angażować oszczędności na bardzo krótki okres.

Obligacje dwuletnie (DOS – Dwuletnie Oszczędnościowe Stałoprocentowe) o stałym oprocentowaniu są dobrym rozwiązaniem dla osób, które chcą mieć pewność stałego oraz z góry znanego zysku. Dzięki stałemu oprocentowaniu obligacji dwuletnich z góry wiadomo jaki będzie zysk po zakończeniu okresu oszczędzania.

Obligacje trzyletnie (TOZ – Trzyletnie Oszczędnościowe Zmiennoprocentowe) o zmiennym oprocentowaniu to dobry sposób dla osób, które poszukują takiej formy oszczędzania, która zapewnia regularny (co 6 miesięcy) dopływ gotówki a oprocentowanie zawsze podąża za zmieniającymi się trendami na rynku finansowym.

Czteroletnie obligacje (COI – Czteroletnie Oszczędnościowe Indeksowane) indeksowane inflacją to świetny sposób oszczędzania dla osób, które dysponują nadwyżkami finansowymi i zamierzają pomnażać je w dłuższym okresie czasu, mając pewność, że inflacja nie uszczupli ich zysku, a marża odsetkowa zagwarantuje zysk. Obligacje czteroletnie zapewniają również coroczny dopływ gotówki z wypłacanych odsetek.

Obligacje dziesięcioletnie (EDO – Emerytalne Dziesięcioletnie Oszczędnościowe) o oprocentowaniu, opartym na wskaźniku inflacji z jednoczesną kapitalizacją odsetek po każdym rocznym okresie odsetkowym, co znacznie zwiększa zyskowność tego instrumentu. To doskonały produkt, kierowany przede wszystkim do osób wyrażających chęć oszczędzania w długim okresie czasu, np. na swoją przyszłą, dodatkową emeryturę, ale także do wszystkich, którzy chcą zadbać o przyszłość swoją lub swoich bliskich.

Jeśli jesteś beneficjentem programu Rodzina 500+ możesz dodatkowo wybrać Rodzinne Obligacje Skarbowe.

Rodzinne sześcioletnie obligacje skarbowe (ROS) – to doskonały produkt, kierowany do osób otrzymujących świadczenie w ramach programu Rodzina 500+, które chcą oszczędzać na przyszłe potrzeby swoich dzieci. Termin wykupu obligacji pozwala swobodnie dostosować okres oszczędzania do przyszłych planów. Oprocentowanie obligacji rodzinnych, oparte jest na inflacji powiększonej o preferencyjną marżę. Jednocześnie kapitalizacja  odsetek po każdym rocznym okresie odsetkowym, znacznie zwiększa zyskowność tej formy oszczędzania (kumulowane odsetki ponownie pracują na Twój zysk).

Rodzinne dwunastoletnie obligacje skarbowe (ROD) – to doskonały produkt, kierowany do osób otrzymujących świadczenie w ramach programu Rodzina 500+, których zamiarem jest dłuższe oszczędzanie na przyszłe potrzeby swoich dzieci. Decydując się na zakup obligacji dwunastoletnich zabezpieczysz realizację nawet odległych marzeń swoich dzieci. W razie nieprzewidzianych okoliczności zawsze możesz skrócić czas oszczędzania bez straty. Oprocentowanie obligacji rodzinnych, oparte jest na inflacji powiększonej o preferencyjną marżę. Jednocześnie kapitalizacja odsetek po każdym rocznym okresie odsetkowym, znacznie zwiększa zyskowność tej formy oszczędzania (kumulowane odsetki ponownie pracują na Twój zysk).

Wcześniejsze zakończenie oszczędzania

W razie konieczności wcześniejszego zakończenia oszczędzania (przedterminowy wykup) można wycofać wpłacone pieniądze (zwrócić dowolną liczbę posiadanych obligacji). W przypadku skorzystania z tej możliwości, wartość narosłych odsetek zostanie jednak pomniejszona o opłatę, której wysokość określona jest w liście emisyjnym danej obligacji. Od kwietnia 2015 r. wynosi ona 70 gr za każdą sztukę obligacji 2-letniej (DOS), 3-letniej (TOZ) i 4-letniej (COI) oraz 2 zł za każdą obligację 10-letnią (EDO). Opłata nie jest naliczana w przypadku skorzystania z przedterminowego wykupu obligacji 3-miesięcznych (OTS), przy czym odsetki nie zostaną naliczone.

Jak?

Składając tzw. dyspozycję przedterminowego wykupu.

Kiedy?

Pieniądze można wycofać (przedterminowo wykupić obligacje) po upływie siedmiu dni kalendarzowych od dnia zakupu obligacji i nie później niż jeden miesiącprzed dniem ich wykupu.

W przypadku skorzystania z tej możliwości:

  • odsetki naliczane są do piątego dnia roboczego po dniu złożenia dyspozycji,
    • wypłata następuje po upływie pięciu dni roboczych po dniu złożenia dyspozycji.

Gdzie?

  • oddziałach banków w całym kraju (w godzinach pracy – od poniedziałku do piątku),
  • Punktach Obsługi Klientów Domu Maklerskiego ,
  • za pośrednictwem internetu pod adresem,
  • za pośrednictwem konta internetowego pod adresem,
  • za pośrednictwem telefonu komórkowego

Przykład:

Jan Kowalski 10.05.2015 r. kupił 1 sztukę obligacji DOS0517 (oprocentowanie wynosi 2,00%), za którą zapłacił 100 zł. 9.06.2016 r. postanawia zakończyć oszczędzanie i składa dyspozycję przedterminowego wykupu. 17.06.2016 r. (po pięciu dniach roboczych po dniu złożenia dyspozycji) otrzymuje: 101,22 zł = 100 zł + 2,21 zł (odsetki narosłe na 16.06.2016 r.) – 0,70 zł (wysokość opłaty za przedterminowy wykup obligacji DOS0517) – 0,29  zł (wartość podatku od kwoty 1,51 zł = 2,21 zł – 0,70 zł).

Obligacje oszczędnościowe mogą być również  odsprzedane innemu nabywcy na podstawie umowy cywilno-prawnej. Sprzedając obligacje skarbowe na podstawie umowy cywilno-prawnej, należy odwiedzić wraz z kupującym jeden z Punktów Sprzedaży Obligacji i przedstawić umowę sprzedaży. Jeżeli umowa sprzedaży jest potwierdzona notarialnie, wystarczy by do placówki zgłosił się jedynie sam kupujący.

Wykup obligacji

Skarb Państwa, w określonym terminie, wykupuje od nabywcy obligacje wraz z należnymi odsetkami. Oznacza to, że po upływie okresu oszczędzania, kwota równa 100 zł wraz z należnymi odsetkami za każdą obligacjęwpływa na konto nabywcy lub pozostaje do odebrania na rachunku rejestrowym. Operacja ta określana jest jako wykup.

Sposoby realizacji wykupu:

  • wypłata gotówki – w dowolnej placówce prowadzącej obsługę obligacji,
  • dokonanie przelewu – na rachunek posiadacza obligacji,
  • zamiana – gdy właściciel obligacji zechce przedłużyć oszczędzanie i złoży dyspozycję, aby środki należne z wykupu obligacji zostały przeznaczone na zakup nowych obligacji.

Rentowność obligacji

Rentowność obligacji zależy od wysokości kuponu oraz ceny, po jakiej nabywa się obligację. Nabywca obligacji musi zapłacić za kwotę nominalną obligacji (może to być 100% wartości nominalnej, ale również 95% lub 80%) oraz odsetki narosłe od momentu ostatniej płatności. W notowaniach giełdowych podawana jest wyłącznie cena w procentach wartości nominalnej (określana jako kurs obligacji), do której trzeba doliczyć jeszcze narosłe odsetki.
Rentowność obligacji wyraża się najczęściej w postaci tzw. stopy dochodu w terminie do wykupu. Oblicza się ją na podstawie równania:

kupno obligacji

We wzorze n oznacza czas do momentu płatności poszczególnych kuponów, a m – czas do wykupu obligacji. Obliczenie takie można przeprowadzić przy pomocy kalkulatora finansowego lub (co jest bardzo kłopotliwe) metodą prób i błędów, wstawiając kolejne wartości r do równania.
Stopa dochodu w terminie do wykupu jest średnią stopą dochodu z obligacji nabytej po określonej cenie i przetrzymanej do momentu wykupu, przy założeniu, że odsetki wypłacane od obligacji będą ponownie inwestowane przy tej samej stopie dochodu. Jeżeli nie mamy zamiaru trzymania obligacji do wykupu, stopa dochodu nie oddaje dobrze rentowności inwestycji, ponieważ nie znamy ceny jej sprzedaży.

Ryzyko

Mimo, że obligacje są uznawane za inwestycje stosunkowo bezpieczne, to należy jednak liczyć się z pewnym ryzykiem. Istnieją dwa podstawowe rodzaje ryzyka obligacji:

  • ryzyko niedotrzymania warunków (czyli nie wywiązania się emitenta z obowiązku wykupu obligacji lub zapłaty odsetek)
  • ryzyko stopy procentowej – wynikające z faktu, że w momencie wzrostu rynkowych stóp procentowych spada cena obligacji.

Ryzyko niedotrzymania warunków jest niższe w przypadku obligacji Skarbu Państwa a wyższe – obligacji przedsiębiorstw. Inwestorzy oczekują wynagrodzenia za podjęcie takiego ryzyka, dlatego też rentowność obligacji przedsiębiorstw jest wyższa niż obligacji skarbowych.
Ryzyko stopy procentowej jest szczególnie istotne, jeżeli nie zamierzamy trzymać obligacji do terminu wykupu. Wzrost rynkowych stóp procentowych (na przykład wskutek decyzji Rady Polityki Pieniężnej) powoduje spadek cen obligacji. Niższa cena umożliwia osiągnięcie wyższej rentowności, czego nabywcy obligacji będą bez wątpienia oczekiwać jeżeli rynkowe stopy procentowe wzrosną. Ryzyko stopy procentowej jest tym wyższe, im dłuższy jest termin wykupu obligacji oraz im niższe jest oprocentowanie obligacji.