Środowisko i poziom życia

124
finanse-bankowość-rachunkowość-księgowość
Odczuwając dyskomfort, człowiek podejmuje się działania, którego celem jest usunięcie tej niewygody przez odpowiednie przekształcenie materii ożywionej bądź nieożywionej. Innymi słowy, dokonuje on takich zmian w otoczeniu, które skutkują podniesieniem standardu życia.

Od zarania dziejów ludzie dostosowywali środowisko do swoich potrzeb – w przeciwieństwie do zwierząt nie czekali, aż w jakimś miejscu wyrosną jadalne owoce, a sami je uprawiali, nie tylko polowali, ale też hodowali bydło, nie szukali schronienia wyłącznie w miejscach danych im przez naturę, lecz także budowali własne. To właśnie umiejętność świadomego zmieniania przyrody jest jedną z cech odróżniających ludzi od innych stworzeń. Dzięki postępom w dziedzinie wiedzy i technologii oraz coraz bardziej efektywnym metodom produkcji otoczenie człowieka staje się dla niego coraz bardziej przyjazne – różni się w coraz większym stopniu od środowiska naturalnego – czego skutek stanowi polepszenie warunków oraz wydłużenie jego życia. Przeszkodami stojącymi na drodze poprawie materialnego wymiaru egzystencji są wojny oraz klęski żywiołowe. Poza tym historię ludzkości cechuje ciągłe podnoszenie standardu życia.

Niektórzy utrzymują, że człowiek, dążąc do poprawy swojego losu, niszczy środowisko naturalne. Prawda, że postępowi gospodarczemu towarzyszy zużywanie tych surowców, które nie są odnawialne. Jednocześnie jednak rozwój ekonomiczny cechuje się tym, że surowce wykorzystuje się w sposób coraz bardziej wydajny, a funkcjonowanie systemu cenowego sprawia, iż ludzie starają się w procesie produkcji zastępować dobra, jakich zaczyna brakować, surowcami, których jest względnie dużo, albo materiałami odnawialnymi. Z kolei zatroskani o los środowiska naturalnego korzystają równocześnie ze wszystkich zdobyczy gospodarczych i trudno sobie wyobrazić, aby byli gotowi z nich zrezygnować.

Musimy również pamiętać o tym, że nie sposób mówić o konflikcie pomiędzy działalnością człowieka a środowiskiem naturalnym. Niezgoda może wystąpić tylko pomiędzy istotami racjonalnymi, które mają różną wizję wykorzystania danego zasobu. Zdarza się, że działania jednego człowieka przynoszą szkodę innemu – np. fabryka, emitując zanieczyszczenia, wywiera negatywny wpływ na warunki życia ludzi mieszkających w jej pobliżu. Konflikty takie można jednak rozwiązać w oparciu o prawa własności, służebności i umowy.

Wbrew różnym fatalistycznym wizjom skutkiem postępu gospodarczego nie jest jedynie pozbawienie przyszłych pokoleń surowców nieodnawialnych. Choć to prawda, że następne generacje będą miały do dyspozycji mniejszą ilość owych dóbr, jednocześnie otrzymają w spadku nowe technologie i metody produkcji, które podnoszą standard życia. Nic nie wskazuje na to, aby postęp gospodarczy miał się nagle zatrzymać z powodu braku surowców. Nawet jeśli część z nich wyczerpie się, ludzie dzięki swojej kreatywności znajdą odpowiednie substytuty.