Szach w szachach

258

Szach – sytuacja w partii szachów, w której król jest zagrożony zabiciem w następnym posunięciu. Inaczej mówiąc, szach jest wtedy, gdy król znajdzie się w zasięgu działania (bicia) bierki przeciwnika. Jeśli przeciwnik wykonał ruch, który spowodował taką sytuację, mówi się, że król jest w szachu lub jest szachowany. W szachowej notacji algebraicznej szacha oznacza się znakiem +. Gracz, którego król jest w szachu ma obowiązek wyeliminować groźbę jedną z trzech metod:

Szach – sytuacja w grze w szachy, w której królowi grozi zabicie w następnym ruchu. Innymi słowy, szach ma miejsce, gdy król znajduje się w zasięgu akcji (uderzenia) pionka przeciwnika. Jeśli przeciwnik wykonał ruch, który spowodował taką sytuację, mówi się, że król jest w szachach lub jest sprawdzany. W szachowej notacji algebraicznej szach jest oznaczony znakiem +. Gracz, którego król jest w szachu, jest zobowiązany do wyeliminowania zagrożenia jedną z trzech metod:

  • przesunąć króla na pole niebędące w szachu;
  • zbić bierkę szachującą króla;
  • zasłonić króla przed szachem własną bierką.

Króla nigdy nie można pozostawiać w szachu. Niedozwolone jest również wykonanie posunięcia, które doprowadzi do szacha własnego króla.

Króla nigdy nie można pozostawić w szachu. Zabronione jest także wykonywanie ruchu, który doprowadzi do szacha własnego króla.

W pozycji na schemacie biały goniec szachuje czarnego króla. Czarne muszą wykonać jeden z trzech ruchów:

  • uciec królem na jedyne nieatakowane pole – Kd8;
  • zabić szachującego gońca wieżą – W:g4;
  • zasłonić króla własnym gońcem – Gd7.

Biały goniec szachuje czarnego króla, pomimo tego, że nie ma prawa ruchu (nie może opuścić pola g4 bo jego król byłby szachowany przez czarną wieżę)

Pozycja, w której król jest w szachu i nie ma żadnego dozwolonego ruchu, aby się przed szachem obronić lub od niego uciec, nazywa się matem i kończy partię wygraną strony matującej.

Pozycja, w której król jest w szachu i nie ma legalnego ruchu, aby się obronić lub uciec przed szachem , nazywana jest matem i kończy partię wygraną strony matującej.

Zmuszając ciągłym szachowaniem do powtarzania pozycji można zakończyć partię poprzez wiecznego szacha.

W towarzyskich turniejach szachowych, przeciwnik jest informowany ustnie o szachu, mówiąc „szach królowi”. W oficjalnych turniejach szachowych ten zwyczaj nie jest akceptowany i może być traktowany jako próba odwrócenia uwagi przeciwnika.

Podwójny szach

Najprostszym i najczęściej wykonywanym sposobem szachowania jest przesunięcie własnej bierki na pole, w którym wrogi król znajdzie się w jej polu rażenia. Innym sposobem jest odkryty szach: bierka którą wykonujemy posunięcie nie szachuje króla, lecz opuszczając pole na którym stała odsłania drogę do ataku innej bierce. Odkryty szach jest szczególną formą odkrytego ataku. Połączenie tych sposobów doprowadza do podwójnego szacha, kiedy bierka odsłaniana i wykonująca ruch razem atakują króla.

Najprostszym i najczęstszym sposobem szachowania jest przeniesienie własnej bierki na pole, na którym król wroga znajdzie się w polu zniszczenia. Innym sposobem jest „odkryty szach”: bierka, którą przenosimy nie sprawdza króla, ale pozostawia pole, na którym stała odsłania drogę do ataku innej bierki. Odkryt szach to specjalna forma odkrytego ataku. Połączenie tych metod prowadzi do podwójnego szacha, kiedy bierka odsłaniana i poruszające się razem atakują króla.


Podwójny szach przez bicie w przelocie

W wyjątkowym przypadku przy podwójnym szachu bierka wykonująca ruch nie daje szacha. W klasycznych szachach jedyną możliwością powstania tej sytuacji jest bicie w przelociepiona. W pozycji po prawej czarne zagrały właśnie g5. Po ruchu białych h:g6+ powstanie podwójny szach, ale pion nie będzie szachował. Podwójnego szacha stworzą wieża i hetman: wieża odsłonięta ruchem piona, hetman przez zabitego piona. Taki podwójny szach jest niezwykle rzadki w praktycznej rozgrywce, ale spotykany czasem w problemach szachowych.

Podwójny szach jest bardzo groźnym posunięciem, gdyż jedyną obroną przed nim jest przesunięcie króla, bo nie sposób ani zbić ani zasłonić się przed dwiema bierkami jednocześnie. Wymienione powyżej zagrywki często stanowią część szachowej kombinacji.