Waluta Czech i Słowacji

30
Waluty
Waluty

Historia waluty czeskiej i słowackiej

Uważa się, że nazwę Czesi przyjęto od imienia osobowego naczelnika plemiennego. Niektórzy przyjmują zwrot Czech za skrót wyrazu “Czeladin” należącego do “czeladzi” jako ogółu mieszkańców kraju. Słowacy zaś to lud od dawnych czasów nazywający się słowiańskim.

Czesi jako płacidła używali cienkich, delikatnych chusteczek o strukturze siateczki, przechowywanych w skrzyniach, liczonych w cenie 10 chustek za jednego denara. Za nie kupowano konie, niewolników, ziarno, srebro, złoto i wiele innych przedmiotów. W Czechach od 1074 r. pojawiła się grzywna znacząca tyle co ozdoba ze złota lub srebra w formie obręczy, noszona na szyi. Uważa się, że grzywna początkowo była jednostką obrachunkową nieokreślonej liczby monet, niezależnie od ich wartości (zawsze wykonanych ze srebra), z czasem ustalonej ilości srebra odpowiednio określonej liczbie monet. Jedna grzywna (hrivna, marca) dzieliła się na 4 wiardunki (verdunk) po 4 łuty (lot) po 4 kwentliki (kventlik), tj. na 64 kwentliki, późniejsze grosze. Pod koniec XII w. w Czechach emitowano monety zwane brakteatami (jednostronna technika bicia monet), które przy końcu XIII w. osiągnęły średnicę 30-40 mm.

Król czeski Wacław II wprowadził u siebie na wzór zachodni około 1300 r. system groszowy. Zatrudnił w mennicy praskiej znanych mincerzy Reinharda i Alphardusu z Florencji i Tinona z Lombardii. Produkowali oni nadzwyczaj starannie grosze ze srebra o wadze 3,5 grosza. Grosze te stały się walutą Europy Środkowej. Mincerze z Florencji na przełomie XIV i XV w. przeprowadzili w Czechach reformę groszową. Utworzyli w Kutnej Harze, Legnicy i Pradze mennice, w których pełnili funkcje kierowników lub dzierżawców.

Pod koniec XV w. na terenie Czech (Austra) pojawiła się nowa moneta srebrna o wadze 2 łutów (24 grosze). Ten nowy pieniądz zwano „Joachimstaler Grosche”, gdyż bito go ze srebra pochodzącego z kopalni Joachmstalskiej leżącej na terenie Czech. W innych miejscowościach zwano ten pieniądz talarem. W Niderlandach za panowania Karola V talary przyjęły nazwę doalder. Od tej nazwy wywodzi się określenie dolar.
Za panowania Austriaków Czechy posiadały walutę austriacką. Słowacja natomiast do 1918 r. wchodziła w skład państwa węgierskiego. Dukat na Węgrzech był liczony po 100 denarów, w okresach gorszych jego cena sięgała do 300 denarów. W 1857 r. ujednolicono system austriacki i węgierski. W wyniku rozpadu monarchii austro-węgierskiej 28 października 1918 r. zawiązała się Republika Czechosłowacka, w ramach której znalazły się tereny Czech, Moraw i Słowacji. Nowa czechosłowacka waluta weszła do obiegu 25 lutego 1919 r. Pieniądze austriackie i węgierskie były prawnym środkiem płatniczym do 21 listopada 1924 r. Mennicę założono w Krymonorzycach na Słowacji. Po odzyskaniu niepodległości Czechosłowacja zatrzymała koronę jako walutę narodową, która w 1988 r. oceniana była na ok. 0,005 g czystego złota.

Podczas II wojny światowej korona czechosłowacka uległa likwidacji. W to miejsce wprowadzono koronę dla Protektoratu Czech i Moraw oraz koronę słowacką w marionetkowym państwie słowackim. Wspólną walutę przywrócono po wojnie, po odzyskaniu niepodległości. Po rozpadzie Czechosłowacji w Republice Czeskiej i Słowackiej obowiązywała unia monetarna wspólnej dotychczasowej waluty. Jednak ze względów gospodarczych wiosną 1993 r. utworzono dwie odrębne waluty: koronę czeską (CZK) i koronę słowacką (SKK). Na federalnych banknotach umieszczono czeskie lub słowackie znaczki lub stemple. Po niedługim czasie zaczęto drukować odrębnie nowe banknoty i bić nowe monety. Jedna korona dzieli się na sto halerzy. Na nowych banknotach w miejsce budowniczych socjalizmu umieszczono wizerunki postaci historycznych. Czesi i Słowacy zastosowali rozwiązanie bardziej nowoczesne i trudniejsze do wykonania przez fałszerza tj. pasek w formie fastrygi (tzw. nitka). Pasek ten przy świetle jest przerywany, a pod światło staje się ciągły.