Zalety i wady kryptowalut (walut cyfrowych)

717

Zalety i wady kryptowalut (walut cyfrowych)

Płatności dokonywane przy użyciu kryptowalut posiadają wiele zalet, których próżno by szukać u płatności pieniędzmi konwencjonalnymi. Podstawową jest wolność związana z użytkowaniem kryptowalut. Gwarantują one możliwość względnie szybkiej zapłaty kwoty w każde miejsce na świecie (z dostępem do Internetu) 24/7 – bez dni wolnych oraz bez limitów. Umożliwiają więc one większą kontrolę nad swoimi środkami niż np. tradycyjne przelewy czy usługi międzynarodowych transferów pieniężnych. W porównaniu do tradycyjnego przelewu bankowego, w kryptowalutach pojęcie zaufanej trzeciej strony jest ograniczone (częściowo stały się nią giełdy kryptowalutowe, które w większości nie są zdecentralizowane, co wystawia użytkowników na ryzyka). Nie jest potrzebny więc udział instytucji bankowych, które tradycyjnie pełnią funkcję kontrolera. Społeczność danej kryptowaluty sprawuje nad nią nadzór, przy czym zasady rządzące systemem zapisane są w kodzie komputerowym, który staje się „prawem” (code is law). Możliwe są jego zmiany, jednak niekiedy jest to bardzo trudne – im system jest większy i bardziej zróżnicowane są interesy poszczególnych grup jego interesariuszy, tym trudniej o konsensus. Dobrze to widać na przykładzie zmian w Bitcoinie.

W związku z brakiem pośredników (banków) można liczyć w większości przypadków na znacznie niższe opłaty transakcyjne, na które składają się przynajmniej opłaty do sieci (jeśli korzystamy z kantorów czy giełd – trzeba uwzględnić także z ich prowizje). W przypadku Bitcoina, trzeba się liczyć ze względnie wysokimi kosztami działania sieci (zużyta energia elektryczna) oraz stale rosnącym popytem na bitcoina, przez co są obecnie wysokie koszty transakcyjne, szczególnie gdy chcemy nadać wyższy priorytet zatwierdzania naszej transakcji przez sieć. W Bitcoinie trwają prace nad wprowadzeniem możliwości bezpłatnych i niemal natychmiastowych przekazów bitcoinów w ramach podsieci ufających sobie kontrahentów (którzy otworzą pomiędzy sobą kanały płatności), które możliwe będą dzięki implementacji tzw. Lightning Network. Jest to jednak perspektywa miesięcy, a może nawet lat.

Kwestia bezpieczeństwa, która wiąże się z kryptowalutami jest kolejną cechą, która przyciąga nowych użytkowników. Zabezpieczenia stosowane przez kryptowaluty są na dzień dzisiejszy praktycznie niemożliwe do złamania, wymagałoby to bowiem gigantycznej mocy obliczeniowej, nieosiągalnej nawet przez najpotężniejsze superkomputery. Nie oznacza to, że nie można obejść zabezpieczeń podmiotów pośredniczących w handlu kryptowalutami – niektóre włamania na giełdy kończyły się znaczącymi stratami, np. Bitfinex w sierpniu 2016 r. utracił 120 tys. bitcoinów.

Bezpieczeństwo podnosi również fakt oparcia bitcoina i większości innych kryptowalut na tak zwanym oprogramowaniu open source, czyli takim, które ma publicznie dostępny kod źródłowy. Charakteryzuje się to tym, że każdy może sprawdzić zasady działania i naprawić jego ewentualne błędy w nowej wersji, która będzie musiała być przyjęta przez większość użytkowników.

Oparcie kryptowalut na blockchainie gwarantuje ich transparentność, ponieważ w przypadku większości ich rodzajów informacje dotyczące przeszłych transakcji są publicznie dostępne w czasie rzeczywistym. Konsekwencją oparcia kryptowalut na blockchainie (a nie na innej technologii rozproszonych rejestrów) jest nieodwracalność operacji (płatności) przeprowadzonych przy pomocy tych walut (raz zapisany blok w blockchainie już tam pozostaje na zawsze w niezmienionej formie). Dlatego nie można liczyć na zwrot przelewu przesłanego na błędnie podany adres, o ile osoba, której wysłaliśmy pieniądze, sama ich nam nie odeśle. Z punktu widzenia sklepów, handlowców wprowadzenie możliwości płatności kryptowalutami nie wiąże się z większymi problemami (o ile przestrzegają przepisów prawa podatkowego). Uzgodnioną przez obie strony transakcji walutę cyfrową otrzymują szybko, bezpośrednio na swoje „konto”, bez możliwości zwrotu. Jeśli nie chcą otrzymać danej waluty, mogą skorzystać z usług pośrednika, który wymieni je np. na złotówki (InPay) czy dolary (BitPay).

Anonimowość kryptowalut jest kwestią, która często wywołuje spory. Przez niektórych może być bowiem uznawana za zaletę, a przez innych jako wadę. Brak przejrzystej informacji dotyczącej użytkowników może rodzić różne wątpliwości związane z kwestiami podatkowymi, legalnością pochodzenia pieniędzy lub celowym ukrycia tożsamości. Wątpliwości budzi także sama właściwość anonimowości, stąd mówi się o pseudonimowości. Jest to jedną z przyczyn, dla których przestępcy nie są głównymi użytkownikami sieci Bitcoin, jak się część opinii publicznej uważa.

Ze względu na to, że historia kryptowalut jest stosunkowo krótka trzeba liczyć się z niskim stopniem ich akceptacji. Pomimo, iż ostatnio odnotowuje się znaczny wzrost zainteresowania nimi oraz akceptacji przez znaczące przedsiębiorstwa (Microsoft, PayPal, Dell, Steam/Valve, magazyn Time, Mozilla, Wikipedia, WordPress), to wciąż świadomość ich jest nieporównywalnie niższa niż innych środków wymiany, takich, jak chociażby pieniądz bezgotówkowy. Również skomplikowany mechanizm działania przyczynia się do niechęci ludzi do kryptowalut. Dodatkowo z powodu tego, że waluty cyfrowe są wciąż w fazie rozwoju, trzeba się liczyć z możliwymi zawirowaniami na ich rynku, takimi jak spora niestabilność cen. Niektóre, przeważnie nowe kryptowaluty mogą z dnia na dzień zyskiwać nawet 500% (lub stracić 50%) swojej wartości. Większe z nich, np. bitcoin, charakteryzują się rosnącą stabilnością w dłuższym okresie.

Jedną z wad kryptowalut jest fakt, że używanie ich jako zapłaty w handlu detalicznym i usługach nie jest powszechne (tak jak trudno jest dokonać płatności w Polsce używając dolara, czy mniej popularnej waluty innego kraju). Jednakże, ilość miejsc, w których akceptuje się kryptowaluty stale rośnie. W samej Warszawie jest 26 punktów stacjonarnych, w których możemy uiścić należność przy pomocy bitcoina. Na mapie coinmap.org możemy zobaczyć wszystkie tego typu miejsca na świecie. W październiku 2017 r. mapa wskazywała ponad 10 000 punktów akceptujących bitcoiny na całym globie.

Autorzy:
Konrad Brzeziński – Polski Akcelerator Technologii Blockchain
dr Anton Bubiel – Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
Kamil Jaczewski – Polski Akcelerator Technologii Blockchain
prof. nadzw. dr hab. Krzysztof Piech (red.) – Uczelnia Łazarskiego (Centrum Technologii Blockchain), Polski Akcelerator Technologii Blockchain
Jakub Piwko – Polski Akcelerator Technologii Blockchain
Judyta Rykowska – Polski Akcelerator Technologii Blockchain
dr Grzegorz Sobiecki – Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
Łukasz Wiśniewski – Polski Akcelerator Technologii Blockchain