Waluta Wielkiej Brytanii (Anglii) – Funt szterling

3755

Waluta Wielkiej Brytanii to Funt szterling (ang. pound sterling, £), nieoficjalna nazwa funt brytyjski, kod międzynarodowy GBP – oficjalna jednostka monetarna w Wielkiej Brytanii.

1 funt dzieli się na 100 pensów. W obiegu znajdują się monety o nominałach 1p, 2p, 5p, 10p, 20p, 50p, £1, £2 oraz banknoty £1 (na Wyspach Normandzkich i Szkocji), £5, £10, £20, £50, £100 (tylko w Szkocji i Irlandii Północnej).

Funt szterling
Kod ISO 4217 GBP
Państwo  Wielka Brytania
Poziom inflacji 0,5% w 2016
Podział £1 = 100p
Symbol £ – funt szterling
p – pens
Monety 1p, 2p, 5p, 10p, 20p, 50p, £1, £2 – często używane
£5 – rzadko używane.
Banknoty £5, £10, £20 – często używane
£1, £50, £100 – rzadko używane (£1 na Wyspach Normandzkich i Szkocji, £100 tylko w Szkocji i Irlandii Północnej)
Bank centralny Bank of England
Mennica Royal Mint

Historia waluty Wielkiej Brytanii

Nazwa funt pochodzi od rzymskiej jednostki wagowej Libry, stąd litera Ł. Termin „funt szterling” dodano po angielskiej reformie monetarnej zwanej funtem szterlingiem, przeprowadzonej przez Henryka II (1154-89). Penny związana jest z imieniem Pendy, króla pogańskiego (626-655) Królestwa Miłosierdzia.

Waluta: 1 funt szterling (£) = 100 nowych pensów (z wyjątkiem Walii, która używa angielskich banknotów). Każda prowincja w Wielkiej Brytanii ma swoje własne pieniądze w formie papierowej. Wyspy Man, New Jersey i Jersey mają swoje własne monety.

W okresie celtyckim ostatnich stuleci ostatnich wieków starej ery w Wielkiej Brytanii, sztaby żelaza były używane jako żelazne pieniądze, przypominające głównie miecze. Podstawową jednostką wartości w Irlandii było sześć jałówek lub trzy krowy mleczne porównywalne do jednej niewolnicy zwanej cumal, która była przedmiotem transakcji. Termin „cumal” został później użyty do określenia jednostki rozliczeniowej przy określaniu wartości gruntu lub rydwanu.

Pierwsza moneta została wyemitowana przez angielskich królów w VII wieku. Jedwab, kość słoniowa, srebro, futro, skóra, broń, żelazo i wyroby z żelaza były zazwyczaj przywożone na wyspę w zamian za wełnę, cynę i niewolników. Od czasów Edwarda Męczennika (975-979) monety nosiły nazwę kraju w formie napisu „REX ANGLORUM”, który w XIV wieku zmieniono na „REX ANGLIE”. Prowincja Szkocji zachowała formułę REX SCOTORUM. W drugiej połowie XV wieku jeden z klasztorów szkockich emitował również monety z napisami oznaczającymi cele społeczne „MONETA PAUPERUM”. – Moneta dla ubogich na jałmużnę. W Wielki Czwartek wybito również monety z napisem „Maunday Money” z łacińskiego „mandatum” z czasów Karola II Stuarta (1660-1685) w celu rozdania przez jałmużnę królewską ubogim.

Datę emisji na angielskich monetach umieszczono najpierw w 1549 r., początkowo w cyfrach rzymskich, a następnie w cyfrach arabskich. Cechą charakterystyczną monet angielskich jest rodzaj korony, która dominuje. W XIII-XV w. była to gotycka korona otwarta z trzema kwiatostanami, z których dwa lekko otwarte. Pod koniec XVI wieku zamknięta korona służyła jako cesarski symbol władzy. W średniowieczu moneta pełniła rolę amuletu o właściwościach leczniczych i płatniczych. Istniało przekonanie, że dotknięcie monety królewskiej powoduje uzdrowienie chorego organizmu. Taką charyzmatyczną funkcję pełnili królowie angielscy od Edwarda Spowiedniczki (1042-1066) do Anny (1702-1714), córki Jakuba II. W tym celu wykorzystano złote monety z wizerunkiem Michała Archanioła walczącego z diabłem.

W Anglii zwyczajem było również, zwłaszcza w XVII wieku, rozprowadzanie monet podczas różnych ceremonii. Okres panowania muzułmanów w Hiszpanii naznaczony był obecnością na Wyspach Brytyjskich złotych monet arabskich zwanych mankusem. Między X a XIII wiekiem, monety ze znakiem krzyża pojawiły się z wymownym symbolem wiary i praktycznym znaczeniem, pomagając podzielić je na dwie lub cztery części. Te połówki i ćwiartki służyły jako małe angielskie jednostki monetarne. Dopiero król Edward I (1272-1307) zastąpił takie monety monetami o wartości ½ i ¼ pensa, obecnie nazywanymi okrągłymi.

Od połowy XVIII wieku Anglia formalnie posiadała system bimetaliczny, a w rzeczywistości dominującą walutą było złoto. System monetarny opierał się na funtach szterlingach podzielonych na 20 szylingów, z których każdy miał po 12 pensów. System ten przetrwał do 14 lutego 1971 r., a 15 lutego tego samego roku wprowadzono dziesiętny system monetarny. Przyjęto, że 1 funt szterling to 100 pensów. W miarę upływu czasu coraz bardziej odczuwalny był brak srebrnej monety i małej miedzianej monety zdominowanej przez żetony osób prywatnych i miast w latach 90-tych XVII wieku. Żetony były powszechnie fałszowane i nie wzbudzały zainteresowania opinii publicznej. W 1797 roku rząd zdecydował się wyemitować małe miedziane monety. Z powodu braku srebrnych monet w obiegu, Bank Anglii zgodził się na wewnętrzny obieg hiszpańskich talarów. Ze względu na częste fałszerstwa monety te były oznaczone skomplikowanym ośmiokątem, który jednak nie chronił ich przed fałszerstwem. Ostatecznie w 1804 r. postanowiono wybić całkowicie monety hiszpańskie, nadając popiersie George’a III na awersie i personifikację Wielkiej Brytanii na rewersie.

Na przełomie XVIII i XIX wieku w obiegu znajdowały się monety wielu gatunków i różnego pochodzenia, a także żetony Banku Angielskiego i prywatne. Ten chaos w angielskim systemie płatności został wyeliminowany przez reformę monetarną z 1816 roku, która wprowadziła złoty monolit w Anglii jako pierwszym kraju, który to uczynił. W latach 1806-1811, otwarcie nowej mennicy królewskiej na Małej Wieży, zdolnej do bicia 25 milionów monet rocznie, pozwoliło na wybicie ogromnej masy monet w obiegu. Uzgodniono, że każdy, kto przywiózł do mennicy nie mniej niż 15 funtów 22-kilogramowego złota, otrzyma złote monety bez żadnych kosztów po miesiącu.

Od drugiej połowy XVII wieku złotnicy zwani bankierami zaczęli wydawać kupcom, powierzającym swoje oszczędności na przechowanie, pokwitowanie zwane „notatnikiem bankiera”. Rachunki te uważano za zamiennik monet. Wierzyciel mógł spłacać swoje długi tą notatką. Bank Anglii założony przez Williama Petersona w związku z kosztami poniesionymi w związku z wojną z Francją postanowił wyemitować pierwsze papierowe pieniądze. Banknoty te były oparte na prywatnej pożyczce udzielonej przez spółkę akcyjną jako niewymienne na złoto. Przez sto lat banknoty podpisywał dyrektor banku.

Funt szterling był również walutą obiegu w brytyjskich posiadłościach, które często korzystały z lokalnych jednostek walutowych. Na początku I wojny światowej Wielka Brytania zawiesiła wymienialność funta na złoto, przywracając go w 1925 roku na okres do 1931 roku. Bank Anglii został znacjonalizowany w 1946 roku. Zaletą obecnych banknotów angielskich jest zastosowanie pasa o szerokości jednego milimetra w postaci zapięcia na okno, po raz pierwszy zastosowanego w wersji banknotu o nominale 20 funtów wprowadzonego w listopadzie 1984 roku. Po raz pierwszy banknot został użyty w wersji banknotu znanej jako „banknot z oknami”, która po raz pierwszy została użyta w wersji banknotu znanej jako „banknot z oknami”, wprowadzonej w listopadzie 1984 roku.

Banknoty i monety wyemitowane przez prowincje Zjednoczonego Królestwa, takie jak Irlandia, Szkocja, Wyspy Normandzkie i Wyspa Man, stanowią lokalny środek płatniczy. Bank Anglii przyjmuje je jedynie w formie inkasa, który zwraca je po ostatecznym rozliczeniu. Istnieje możliwość dokonywania rozliczeń handlowych w niektórych jednostkach usług ludnościowych Londynu.