Czym są obligacje ?

1321

Obligacje skarbowe to papiery wartościowe sprzedawane przez Ministra Rozwoju i Finansów reprezentującego Skarb Państwa. W przypadku sprzedaży obligacji Minister Rozwoju i Finansów pożycza określoną kwotę pieniędzy od nabywcy obligacji i zobowiązuje się zwrócić ją wraz z należnymi odsetkami (wykup obligacji) w określonym terminie.

Obligacje są doskonałym sposobem dywersyfikacji portfela inwestycyjnego i zabezpieczania się przed ryzykiem, ponieważ są uważane za instrumenty konserwatywne.

Obligacje są jednym z najstarszych rodzajów instrumentów finansowych na świecie, których wartość jest często wyceniana na podstawie różnych zdarzeń na świecie. Krótko mówiąc – obligacja to IOU, gdzie pożyczkobiorca (zwany tutaj emitentem) pożycza pieniądze od pożyczkodawcy (tutaj inwestora), zgadzając się zapłacić odsetki w zamian.

Emisja obligacji jest formą pożyczki. Kredytodawca jest właścicielem obligacji. Emitent obligacji zobowiązuje się zwrócić pożyczoną kwotę, a często także zapłacić odsetki lub inne korzyści. Nabywca obligacji powinien znać jej cechy charakterystyczne, to znaczy:

  • termin wykupu – jest to termin, w którym emitent wykupi obligację tzn., zwróci posiadaczowi wartość nominalną
  • terminy płatności odsetkowych – są to terminy, w których emitent wypłaci posiadaczowi kupony
  • wartość nominalną – jest to wartość, którą emitent zwraca w dniu wykupu
  • kupon- to wielkość odsetek, które otrzyma posiadacz obligacji.

Dlaczego warto kupować obligacje?

Najważniejsze cechy obligacji skarbowych:

  • Bezpieczeństwo – jest to najbezpieczniejsza forma oszczędzania, gdyż emitentem jest Skarb Państwa.
  • Prostota – obligacje skarbowe posiadają prostą konstrukcję, która nie wymaga wiedzy fachowej. Są łatwo dostępne (duża liczba punktów sprzedaży, zakup przez Internet lub telefon).
  • Czyste zasady dla wszystkich czyli przejrzystość i uczciwość:
    • brak limitów kwotowych – oszczędzanie można rozpocząć już od kwoty 100 zł;
    • cena obligacji jest jednakowa niezależnie od wysokości przeznaczonych środków;
    • brak dodatkowych opłat i ukrytych prowizji;
    • bez konieczności zakupu dodatkowych produktów finansowych;
    • bez konieczności zakładania konta i ponoszenia kosztów jego utrzymania;
    • stałe preferencje dla posiadaczy wykupywanych obligacji;
    • wszystkie informacje są rzetelne, bez gwiazdek i małych literek;
  • Zyskowność – obligacje przynoszą nabywcom indywidualnym taki sam lub nawet większy zysk niż obligacje hurtowe oferowane największym inwestorom.
  • Możliwość wcześniejszego zakończenia oszczędzania – kupujący może wycofać wpłacone pieniądze (zwrócić dowolną ilość posiadanych obligacji). Jest to tzw. przedterminowy wykup. W przypadku skorzystania z tej opcji wartość narosłych odsetek zostanie pomniejszona o opłatę, której wysokość jest określona w liście emisyjnym danej obligacji. Opłata za przedterminowy wykup wynosi 0,70 zł za każdą dwuletnią (DOS), trzyletnią (TOZ), czteroletnią (COI) i sześcioletnią obligację rodzinną (ROS) oraz 0,02 zł za każdą 10-letnią (EDO) i 12-letnią (ROD) obligację rodzinną. Opłata nie jest pobierana w przypadku wcześniejszego wykupu obligacji 3-miesięcznych (OTS), ale odsetki nie będą pobierane.
  • Premia dla dotychczasowych posiadaczy – dodatkowy zysk przy zamianie starych obligacji na nowe.
Zobacz także:

Jaką obligację wybrać?

Skarb Państwa oferuje różne rodzaje obligacji, umożliwiając tym samym wybór najdogodniejszej formy oszczędzania dla nabywcy. Oferta obejmuje obligacje o oprocentowaniu stałym, zmiennym i opartym na inflacji oprocentowaniu.

Każda obligacja ma swój własny symbol wskazujący rodzaj obligacji, miesiąc i rok wykupu.

Przykładowo, dwuletnie oszczędnościowe obligacje skarbowe o oprocentowaniu stałym (symbol DOS).

Obligacje dwuletnie sprzedawane w październiku 2016 r. to DOS1018, gdzie:

DOS to symbol obligacji (skrót od Dwuletnie Oszczędnościowe Stałoprocentowe),

10 – miesiąc wykupu (październik),

18 – rok wykupu (2018 r.).

Obligacje trzymiesięczne (OTS – Fixed Three-Month Savings) o stałej stopie procentowej są przeznaczone dla osób, które chcą poznać swój zysk w dniu zakupu i chętnie angażują się w oszczędności na bardzo krótki okres.

Obligacje dwuletnie (DOS – Dwuletnie Oszczędnościowe Stałoprocentowe) o stałym oprocentowaniu są dobrym rozwiązaniem dla osób, które chcą mieć pewność stałego oraz z góry znanego zysku. Dzięki stałemu oprocentowaniu obligacji dwuletnich z góry wiadomo jaki będzie zysk po zakończeniu okresu oszczędzania.

Obligacje dwuletnie (DOS – Dwuletnie Oszczędnościowe Stałoprocentowe) o stałej stopie procentowej są dobrym rozwiązaniem dla osób, które chcą mieć pewność stabilnego i dobrze znanego zysku. Dzięki stałej stopie procentowej dwuletnich obligacji wiesz z góry, jaki będzie zysk po okresie oszczędzania.

Trzyletnie obligacje (TOZ – trzyletnie zmienne oszczędności) o zmiennej stopie procentowej są dobrym sposobem dla osób, które szukają formy oszczędzania zapewniającej regularne (co 6 miesięcy) przepływy pieniężne, a stopa procentowa zawsze zmienia się trendy na rynku finansowym.

Czteroletnie obligacje (COI – Czteroletnie Oszczędnościowe Indeksowane) to świetny sposób oszczędzania dla osób, które mają nadwyżki finansowe i zamierzają je pomnożyć w perspektywie długoterminowej, mając pewność, że inflacja nie zmniejszy ich zysków, a marża odsetkowa zagwarantuje zysk. Czteroletnie obligacje zapewniają również roczny przepływ gotówki z tytułu odsetek.

Obligacje dziesięcioletnie (EDO – Emerytalne Dziesięcioletnie Oszczędnościowe) ze stopą procentową opartą na inflacji, z równoczesną kapitalizacją odsetek po każdym rocznym okresie odsetkowym, co znacznie zwiększa rentowność tego instrumentu. To doskonały produkt skierowany przede wszystkim do osób, które chcą oszczędzać w dłuższej perspektywie, np. dla ich przyszłości, dodatkowej emerytury, ale także dla wszystkich, którzy chcą zadbać o przyszłość swoich lub swoich bliskich.

Wcześniejsze zakończenie oszczędzania

Jeśli musisz wcześniej zakończyć oszczędzanie (wcześniejszy wykup), możesz wycofać swoje pieniądze (zwrócić dowolną liczbę posiadanych obligacji). W przypadku skorzystania z tej opcji wartość naliczonych odsetek zostanie jednak pomniejszona o opłatę, której wysokość jest określona w liście emisyjnym obligacji. Od kwietnia 2015 r. Wynosi ona 0,70 PLN za każdą obligację 2-letnią (DOS), 3-letnią (TOZ) i 4-letnią (COI) oraz 2 PLN za każdą 10-letnią obligację (EDO). Opłata nie jest naliczana, jeśli skorzystasz z wcześniejszego wykupu 3-miesięcznych obligacji (OTS) i nie zostaną naliczone odsetki.

Jak?

Składając tzw. dyspozycję przedterminowego wykupu.

Kiedy?

Pieniądze można wypłacić (obligacje wykupione wcześniej) po siedmiu dniach kalendarzowych od daty zakupu obligacji i nie później niż na miesiąc przed datą ich wykupu.

W przypadku skorzystania z tej możliwości:

  • odsetki naliczane są do piątego dnia roboczego po dniu złożenia dyspozycji,
    • wypłata następuje po upływie pięciu dni roboczych po dniu złożenia dyspozycji.

Gdzie?

  • oddziałach banków w całym kraju (w godzinach pracy – od poniedziałku do piątku),
  • Punktach Obsługi Klientów Domu Maklerskiego ,
  • za pośrednictwem internetu pod adresem,
  • za pośrednictwem konta internetowego pod adresem,
  • za pośrednictwem telefonu komórkowego

Przykład:

Jan Kowalski w dniu 10.05.2015 r. Kupił 1 sztukę obligacji DOS0517 (oprocentowanie wynosi 2,00%), za które zapłacił 100 zł. 9 czerwca 2016 r. decyduje się zakończyć oszczędzanie i składa zamówienie na wcześniejszy wykup. 17.06.2016 (po pięciu dniach roboczych od dnia złożenia zamówienia) otrzymuje: 101,22 PLN = 100 PLN + 2,21 PLN (odsetki naliczone 16.06.2016) – 0,70 PLN (kwota opłaty za wcześniejsze wykupienie) obligacje DOS0517) – 0,29 zł (podatek od kwoty 1,51 zł = 2,21 zł – 0,70 zł).

Obligacje oszczędnościowe mogą być również odsprzedane innemu nabywcy na podstawie umowy cywilnoprawnej. Sprzedając obligacje rządowe na podstawie umowy cywilnoprawnej, musisz odwiedzić kupujący w jednym z Punktów Sprzedaży Obligacji i przedstawić umowę sprzedaży. Jeśli umowa sprzedaży jest poświadczona notarialnie, wystarczy, że kupujący zgłosi się do punktu sprzedaży.

Wykup obligacji

Skarb Państwa odkupuje obligacje wraz z odsetkami należnymi od nabywcy w określonym terminie. Oznacza to, że po upływie okresu oszczędzania kwota 100 PLN wraz z należnymi odsetkami za każdą obligację zostanie przelana na konto nabywcy lub pozostanie do pobrania na rachunek rejestracyjny. Ta operacja jest znana jako odkupienie.

Sposoby realizacji wykupu:

  • wypłata gotówki – w dowolnej placówce prowadzącej obsługę obligacji,
  • dokonanie przelewu – na rachunek posiadacza obligacji,
  • zamiana – gdy właściciel obligacji zechce przedłużyć oszczędzanie i złoży dyspozycję, aby środki należne z wykupu obligacji zostały przeznaczone na zakup nowych obligacji.

Rentowność obligacji

Rentowność obligacji zależy od kwoty kuponu i ceny zakupu obligacji. Nabywca obligacji musi zapłacić za kwotę nominalną obligacji (może to być 100% wartości nominalnej, ale także 95% lub 80%) i odsetki naliczone od ostatniej płatności. Notowania giełdowe zawierają jedynie cenę procentową wartości nominalnej (zdefiniowanej jako cena obligacji), do której należy doliczyć naliczone odsetki.

Rentowności obligacji są zwykle wyrażane w postaci tak zwanych stóp dochodu w dniu zapadalności. Oblicza się go na podstawie równania:

kupno obligacji

We wzorze n oznacza czas do wypłaty poszczególnych kuponów, a m – czas wykupu obligacji. Obliczeń tych można dokonać za pomocą kalkulatora finansowego lub (co jest bardzo kłopotliwe) metodą prób i błędów, wprowadzając kolejne wartości r do równania.

Stopa dochodu w terminie do wykupu jest średnią stopą dochodu z obligacji nabytej po określonej cenie i przetrzymanej do momentu wykupu, przy założeniu, że odsetki zapłacone od obligacji zostaną ponownie zainwestowane według tej samej stopy dochodu. Jeśli nie zamierzamy trzymać obligacji do wykupu, stopa dochodu nie odzwierciedla dobrze rentowności inwestycji, ponieważ nie znamy ceny sprzedaży.

Ryzyko

Chociaż obligacje są uważane za stosunkowo bezpieczne inwestycje, należy wziąć pod uwagę pewne ryzyko. Istnieją dwa podstawowe rodzaje ryzyka obligacji:

  • ryzyko niedotrzymania warunków (czyli nie wywiązania się emitenta z obowiązku wykupu obligacji lub zapłaty odsetek)
  • ryzyko stopy procentowej – wynikające z faktu, że w momencie wzrostu rynkowych stóp procentowych spada cena obligacji.

Ryzyko niewykonania warunków jest niższe w przypadku obligacji skarbowych, a wyższe w przypadku obligacji korporacyjnych. Inwestorzy oczekują wynagrodzenia za podjęcie takiego ryzyka, dlatego rentowność obligacji korporacyjnych jest wyższa niż obligacji rządowych.
Ryzyko stopy procentowej jest szczególnie istotne, jeśli nie zamierzamy utrzymywać obligacji do terminu wymagalności. Wzrost rynkowych stóp procentowych (na przykład w wyniku decyzji Rady Polityki Pieniężnej) powoduje spadek cen obligacji. Niższa cena pozwala na wyższe zyski, których nabywcy obligacji bez wątpienia będą oczekiwać, jeśli rynkowe stopy procentowe wzrosną. Ryzyko stopy procentowej jest tym wyższe, im dłuższy jest termin zapadalności obligacji i tym niższe jest oprocentowanie obligacji.