Ryzyko – definicja

5267

Ryzyko, w ekonomii i finansach, dodatek za zagrożenie lub brak zagrożenia w inwestycji lub pożyczce. Ryzyko niewypłacalności odnosi się do prawdopodobieństwa niespłacenia kredytu przez kredytobiorcę. Jeśli bankier uważa, że istnieje niewielka szansa, że kredytobiorca nie spłaci kredytu, nalicza on prawdziwe odsetki powiększone o premię za ryzyko niewykonania zobowiązania, zależną od stopnia zakładanego ryzyka.

Wszystkie inwestycje giełdowe wiążą się z pewnym ryzykiem, ponieważ nie ma gwarancji zwrotu z inwestycji. Tak więc ryzyko handlowe lub ryzyko zmienności jest to kwota, która może się różnić, w górę lub w dół, od oczekiwanego zwrotu z inwestycji.

Większość osób chce zminimalizować swoją ekspozycję na ryzyko (zjawisko znane jako awersja do ryzyka). Gospodarka jako całość zachęca jednak do podejmowania ryzyka, ponieważ innowacje, choć ryzykowne, napędzają wzrost gospodarczy. Różne instytucje pozwalają poszczególnym osobom na zarządzanie ryzykiem, zazwyczaj poprzez przenoszenie go na chętnych uczestników lub łączenie ich w grupy. Jednym z najważniejszych sektorów rynku ryzyka jest branża ubezpieczeniowa, która sprzedaje osobom fizycznym ochronę przed ryzykiem finansowym określonych zdarzeń losowych, takich jak choroby i wypadki.

Czym jest ryzyko?

Ryzyko jest ściśle związane z całą działalnością inwestycyjną i znajduje się na drugim końcu spektrum w odniesieniu do oczekiwanego zwrotu. Ogólnie rzecz biorąc, im bardziej ryzykowna inwestycja, tym wyższy zysk z kapitału, o ile wszystko idzie dobrze. Ryzykiem można zarządzać, ale najpierw należy je wyraźnie zidentyfikować.

Gdzie słyszałeś o ryzyku?

Jako inwestor musisz zaakceptować, że ryzyko będzie stałym problemem dla Ciebie i Twojego doradcy finansowego, a Twój doradca będzie stale oceniał to, co nazywa się “apetytem na ryzyko”. Nowe źródła ryzyka, niezależnie od tego, czy jest to ryzyko rynkowe czy gospodarcze i polityczne, są analizowane w mediach finansowych.

Co powinieneś wiedzieć o ryzyku?

Istnieje wiele różnych rodzajów ryzyka. Jednym z nich jest ryzyko płynności, które występuje w przypadku posiadania aktywów niepłynnych, takich jak własność, których nie można szybko przełożyć na gotówkę. Innym jest ryzyko stopy procentowej, które jest związane z wpływem zmian stóp procentowych na wielkość zwrotów z inwestycji, takich jak obligacje.

Jeśli kupujesz obligacje od firmy, istnieje ryzyko, że mogą one nie wystarczyć na pokrycie odsetek lub pokrycie początkowej inwestycji. Ten rodzaj ryzyka nazywany jest ryzykiem kredytowym.

Ograniczenie ryzyka polega, po pierwsze, na prawidłowym określeniu ryzyka w Twoim portfelu i, po drugie, na podjęciu kroków w celu zabezpieczenia Twojej pozycji, ewentualnie poprzez instrumenty pochodne lub kontrakty na różnice kursowe (CFD).

Definicja ryzyka

Niebezpieczeństwo wystąpienia niekorzystnych zdarzeń w przyszłości, z  którym jednak można się uporać, przynajmniej przez obiektywne przewidywania na podstawie wyników historycznych lub efekt uśrednienia w dużej próbie. Termin ten jest przeciwieństwem „niepewności”, której nie można przewidzieć, ponieważ nie istnieje technika służąca uporaniu się z chaosem. Wprawdzie niemożliwe jest dokładne przewidzenie przyszłości (tj. prognozy są z definicji niepewne; zawsze zawierają błędy), ale uwaga ludzi skupia się głównie na złych lub szkodliwych wydarzeniach i wynikach.

ryzyko i obszary ryzyka

Ryzyko biznesowe

Ryzyko dotyczące wyłącznie danego przedsiębiorstwa na rynku. Przyjmując, że zmienność przychodów ma swoje źródło w zmianach na rynku (np. recesja, zmiana preferencji konsumentów, technologii), które dotykają wszystkich konkurentów, ryzyko prowadzenia firmy wynika z wewnętrznych kosztów, które mają wpływ na operacyjne przepływy pieniężne. W szczególności struktura kosztów stałych i próg rentowności (patrz dźwignia operacyjna) będą decydujące dla ryzyka biznesowego. Inne czynniki w tej grupie to zależność od kontrahenta (umowy długoterminowe), lojalność wobec marki, przewagi komparatywne (wyjątkowa lokalizacja, licencje i in.). Ryzyko prowadzenia firmy jest składową ryzyka działalności gospodarczej.

macierz ryzyka
Ryzyko biznesowe

Ryzyko działalności gospodarczej

Ryzyko nieodłącznie towarzyszące prowadzeniu działalności gospodarczej w  gospodarce konkurencyjnej. Ryzyko działalności gospodarczej składa się z  dwóch elementów. Pierwszy to ryzyko sektorowe związane ze zmianami popytu, zachowaniem konkurencji, rozwojem technologii itp. Drugi – ryzyko działalności związane z kontrolą wewnętrzną kosztów, w tym ze stopniem wrażliwości kosztów na zmiany przychodów (patrz dźwignia operacyjna). Narażenie przedsiębiorstwa na oba rodzaje ryzyka skutkuje niepewnością co do przepływów z działalności operacyjnej. Ryzyko działalności gospodarczej jest elementem ryzyka utraty ciągłości działania.

Ryzyko działalności gospodarczej
Ryzyko nieodłącznie towarzyszące prowadzeniu działalności gospodarczej

Ryzyko finansowe

Element ogólnego ryzyka, przed jakim stoi firma, które wynika ze stosowania przez nią dźwigni finansowej. Kiedy firma zaciąga kredyt, bierze na siebie obowiązek obsługi w formie spłaty odsetek i rat kapitałowych. Kiedy nie uda jej się dokonać takich płatności (ze względu np. na niekorzystne warunki rynkowe lub nietrafione decyzje), spowoduje to naruszenie warunków, co może w razie bankructwa zagrozić kontynuacji działalności. Określenie to może być również szerzej stosowane do opisania wszelkiego rodzaju podatności na zmiany wartości aktywów finansowych.

Ryzyko finansowe
Ryzyko finansowe

Ryzyko reinwestowania

Ryzyko, że dochodów z instrumentu o stałym dochodzie (np. obligacji) nie będzie można reinwestować po tej samej stopie zwrotu w okresie do wykupu z powodu zmian warunków rynkowych przed terminem zapadalności. Na przykład jeśli inwestor kupuje obligacje 5-letnie oprocentowane na 7% rocznie w sytuacji spadających stóp procentowych, odsetki może reinwestować np. z oprocentowaniem tylko 5%. Tak więc o ile inwestorzy mogą sobie zapewnić daną stopę zwrotu ze swojej inwestycji, o tyle nie mogą już tego zrobić przy „odsetkach od odsetek”. Ryzyko reinwestycji jest funkcją a) zmian stopy procentowej (większe spadki – większe ryzyko), b) wielkości przepływów pieniężnych (im większe przepływy pieniężne są reinwestowane, tym większe ryzyko) oraz c) czasu przepływów pienięż- nych (wczesne przepływy pieniężne, np. spłacane kredyty, to większe ryzyko). Ryzyko reinwestowania jest szczególnie wyraźne, jeśli papier wartościowy podlega wykupowi przed terminem lub przedpłacie; przy spadku stóp procentowych emitenci naturalnie będą skłonni do refinansowania po korzystniejszych stopach.

Ryzyko rynkowe

Możliwość „wypadnięcia z rytmu” i utraty styczności z  mądrością, wiarygodnością i  gospodarczą siłą rynku. Ryzyko rynkowe polega na tym, że właściciel aktywów będących w obrocie mo- że ponieść stratę, gdy cena rynkowa spadnie lub gdy sprzeda coś na rynku po niskiej cenie, która następnie wzrośnie. Jeśli aktywa są księgowane według wyceny rynkowej, strata zostanie natychmiast zauważona, nawet jeśli nie odbywa się aktywny handel. Ryzyko rynkowe jest wpisane we wszystkie czynności związane z handlem i niestety stanowi „drugą stronę medalu” zysków, jakie oferuje działalność spekulacyjna. Zwiększa się wraz z nasileniem zmieności rynku.

Ryzyko sektorowe

Ryzyko, przed którym stają wszystkie przedsiębiorstwa z  danego sektora rynku. Jako przykłady można wymienić zmiany popytu na skutek recesji, pojawienie się nowej konkurencji, substytucję importu, zmiany w obrębie technologii, preferencji konsumentów oraz przepisów prawnych itp. Ryzyko rynkowe przejawia się we fluktuacjach strumienia wpływów przedsiębiorstwa, chociaż nie wszystkie firmy są w  takim samym stopniu podatne na oddziaływania rynku (tu trzeba wziąć pod uwagę markę, lojalność klientów, wyjątkową przewagę konkurencyjną itp.).

Ryzyko sektorowe
Ryzyko sektorowe

czytaj dalej: ryzyko rynkowe

Ryzyko systematyczne

Ryzyko, które dotyczny wszystkich aktywów lub papierów wartościowych w portfelu, bez względu na skalę dywersyfikacji. Może być także określane jako „ryzyko niedywersyfikowalne”, „ryzyko rynkowe” lub „ryzyko zwykłe”. Ryzyko systematyczne ma swoje źródło w siłach, od których nie da się uniezależnić, takich jak ogólna kondycja całej gospodarki.

Kluczowa idea w modelu wyceny aktywów kapitałowych polega na tym, że tego typu ryzyko jest jedynym, za które inwestor z dobrze zdywersyfikowanym portfelem może oczekiwać kompensacji. Wszystkie inne ryzyka specyficzne, charakterystyczne dla poszczególnych aktywów znikają dzięki pozytywnym efektom dywersyfikacji. Na rynkach efektywnych jedyną kompensatą w  postaci wyższych zysków jest poziom ryzyka systematycznego mierzonego tzw. współczynnikiem beta.

Ryzyko systematyczne

Ryzyko utraty reputacji (cena akcji)

Na idealnie efektywnych rynkach wszelka zmiana wartości bieżącej netto przepływów pieniężnych spółki powinna być przynajmniej w przybliżeniu uwzględniona w cenach akcji. Rynki jednakże mogą mieć problemy z ilościowym oszacowaniem wpływu niekorzystnych zmian, które mogą być objawem głębszych problemów ukrytych pod powierzchnią. Ogólny poziom zaufania, czyli „reputacja”, może rozstrzygać wątpliwości na korzyść szanowanych spółek, jeśli niekorzystne zdarzenia są raczej rzadkie. Tak więc linia lotnicza, która dotąd była bezpieczna, może nie ponieść szwanku w razie jednej katastrofy lotniczej, ale już nie dwóch. Ryzyko utraty reputacji jest szczególnie duże w branżach wymagających wysokiego poziomu zaufania publicznego. Instytucje finansowe zostaną surowo ukarane spadkami cen ich akcji, jeśli rynki zaczną je postrzegać jako „podatne na wpadki”.

Ryzyko utraty reputacji (cena akcji)

Ryzyko zarządzania przedsiębiorstwem

Ryzyko zagrażające ciągłości działania przedsiębiorstwa odnoszące się do takich elementów, jak talenty i umiejętności członków zarządu. Zarząd, który ma przewagę nad zarządami innych firm działających w  branży, wygeneruje ekonomiczną wartość firmy. Natomiast zarząd, który ma najniższe notowania, przyczyni się do utraty wartości lub wytworzenia się ujemnej wartości firmy. Ryzyko zarządzania przedsiębiorstwem jest uzależnione od wielu czynników (np. talent, doświadczenie, edukacja), które wpływają na jakość realizacji podejmowanych zadań. Ryzyko zarządzania przedsiębiorstwem to jeden ze składników ryzyka utraty ciągłości działania.

Ryzyko zarządzania przedsiębiorstwem
Ryzyko zarządzania przedsiębiorstwem