Co to jest Unia Walutowa

2410

Unia walutowa ma miejsce wtedy, gdy dwie lub więcej grup (zazwyczaj suwerenne kraje) mają wspólną walutę lub decydują się wspólnie ustalać kursy wymiany w stosunku do tej samej waluty referencyjnej, aby utrzymać wartość swoich środków pieniężnych na podobnym poziomie. Jednym z celów utworzenia unii walutowej jest koordynacja działalności gospodarczej i polityki pieniężnej w państwach członkowskich.

KLUCZOWE INFORMACJE

  • Unia walutowa to taka, w której więcej niż jeden kraj lub obszar posiada oficjalną walutę.
  • Unia walutowa może również odnosić się do jednego lub większej liczby krajów, które przyjmują powiązanie z inną walutą, np. z dolarem amerykańskim.
  • Największa obecnie działająca unia walutowa znajduje się w strefie euro, która od 2020 r. ma wspólną walutę z euro w 19 państwach członkowskich.

Zrozumienie unii walutowych

Unia walutowa tworzona jest przez grupę krajów (lub regionów) używających wspólnej waluty. Na przykład w 1979 roku osiem krajów europejskich stworzyło Europejski System Walutowy (ESW). System ten składał się z wzajemnie ustalonych kursów wymiany walut pomiędzy tymi krajami. W 2002 roku 12 krajów europejskich zgodziło się na wspólną politykę pieniężną, tworząc w ten sposób Europejską Unię Gospodarczą i Walutową. Jednym z powodów, dla których kraje tworzą te systemy, jest obniżenie kosztów transakcji w handlu transgranicznym.

Unia walutowa lub walutowa różni się od pełnoprawnej unii gospodarczej i walutowej tym, że polega na dzieleniu wspólnej waluty przez dwa lub więcej krajów, ale bez dalszej integracji między uczestniczącymi krajami. Dalsza integracja może obejmować przyjęcie wspólnego rynku w celu ułatwienia handlu transgranicznego, co wiąże się z likwidacją barier fizycznych i fiskalnych między krajami w celu swobodnego przepływu kapitału, pracy, towarów i usług, aby wzmocnić ogólną gospodarkę. Obecne przykłady unii walutowych to m.in. euro i frank .

Innym sposobem, w jaki kraje łączą swoją walutę, jest użycie kołka. Kraje zazwyczaj wiążą swoje pieniądze z walutami innych krajów, zazwyczaj z dolarem amerykańskim, euro, a czasami z ceną złota. Kołki walutowe tworzą stabilność między partnerami handlowymi i mogą być stosowane przez dziesięciolecia. Na przykład od 1983 r. dolar z Hongkongu jest powiązany z dolarem amerykańskim, podobnie jak dolar bahamski. Poza kołkiem, w którym jedna waluta ma stały kurs wymiany dla innej, niektóre kraje faktycznie przyjmują obcą walutę – na przykład dolar amerykański jest oficjalną walutą w USA, Portoryko, Salwadorze, Ekwadorze i innych małych krajach regionu; oraz frank szwajcarski, który jest oficjalny zarówno w Szwajcarii, jak i w Liechtensteinie.

Obecnie istnieje ponad dwadzieścia oficjalnych unii walutowych. Najczęściej używa się euro, które jest używane przez 19 z 28 członków Unii Europejskiej. Kolejnym jest frank CFA, wspierany przez francuski skarb państwa i powiązany z euro, który jest stosowany w 14 krajach Afryki Zachodniej. Kolejnym jest dolar wschodniokaraibski, który jest oficjalną walutą ośmiu krajów wyspiarskich: Anguilla, Antigua i Barbuda, Dominika, Grenada, Montserrat, Saint Kitts i Nevis, Saint Lucia oraz Saint Vincent i Grenadyny.

Historia unii walutowych

Związki walutowe były często przyjmowane w przeszłości w celu ułatwienia handlu i wzmocnienia gospodarek, a także przyczynienia się do zjednoczenia wcześniej podzielonych państw.

W XIX wieku dawna unia celna w Niemczech przyczyniła się do zjednoczenia różnych państw Konfederacji Niemieckiej w celu zwiększenia wymiany handlowej. Począwszy od 1818 r., kolejne państwa przyłączały się do niej później, zapoczątkowując serię aktów prawnych mających na celu standaryzację wartości monet używanych w tym rejonie. System ten okazał się sukcesem i przyczynił się do politycznego zjednoczenia Niemiec w 1871 r., a następnie do utworzenia w 1876 r. Banku Rzeszy i waluty krajowej – Reichsmarku.

Podobnie w 1865 r. Francja stała na czele Łacińskiej Unii Monetarnej, która obejmowała Francję, Belgię, Grecję, Włochy i Szwajcarię. Monety złote i srebrne zostały znormalizowane i stały się prawnym środkiem płatniczym, a także były swobodnie wymieniane ponad granicami w celu zwiększenia wymiany handlowej. Unia walutowa odniosła sukces i dołączyły do niej inne kraje, jednak ostatecznie została rozwiązana w latach dwudziestych XX w. pod wpływem napięć wojennych i innych trudności politycznych i gospodarczych.

Do innych historycznych unii walutowych należy Skandynawska Unia Walutowa z lat 70-tych XIX wieku oparta na wspólnej walucie złotej, a także ostateczne przyjęcie przez Stany Zjednoczone waluty krajowej w 1863 roku.

Ewolucja Europejskiej Unii Walutowej

Europejską unię walutową w jej współczesnym kształcie można prześledzić za pomocą różnych strategii unifikacji gospodarczej w drugiej połowie XX wieku. Porozumienie z Bretton Woods, przyjęte przez Europę w 1944 r., koncentrowało się na polityce stałego kursu walutowego, aby zapobiec dzikim spekulacjom rynkowym, które doprowadziły do Wielkiego Kryzysu. Różne inne porozumienia wzmocniły dalszą europejską jedność gospodarczą, takie jak traktat paryski z 1951 r. ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali (EWWiS), następnie skonsolidowany z Europejską Wspólnotą Gospodarczą (EWG) w 1958 r. Umowa z Bretton Woods, przyjęta przez Europę w 1944 r., koncentrowała się na polityce stałego kursu walutowego w celu zapobiegania spekulacjom na dzikich rynkach, które spowodowały Wielki Kryzys. Jednak światowe trudności gospodarcze lat siedemdziesiątych uniemożliwiły dalszą integrację gospodarczą Europy do czasu podjęcia wysiłków pod koniec lat osiemdziesiątych.

Ostateczne utworzenie nowoczesnej Europejskiej Unii Gospodarczej i Walutowej (UGW) było możliwe dzięki podpisaniu w 1992 r. Traktatu z Maastricht. Tym samym w 1998 r. utworzono Europejski Bank Centralny (EBC), w którym ustalono stałe kursy wymiany i przeliczania walut pomiędzy państwami członkowskimi.

W 2002 r. przyjęcie euro, wspólnej europejskiej waluty, zostało wprowadzone w życie przez 12 państw członkowskich UE. Od 2020 r. 19 państw używa euro jako swojej waluty.

Krytyka Europejskiego Systemu Walutowego

W ramach Europejskiego Systemu Walutowego (ESW) zmiany kursów walutowych mogły być dokonywane wyłącznie za zgodą zarówno państw członkowskich, jak i Komisji Europejskiej. Było to bezprecedensowe posunięcie, które spotkało się z dużą krytyką.

Wraz ze światowym kryzysem gospodarczym w latach 2008-2009 i jego następstwami gospodarczymi uwidoczniły się istotne problemy w polityce założycielskiej Europejskiego Systemu Walutowego (EMS).

Niektóre państwa członkowskie, w szczególności Grecja, ale również Irlandia, Hiszpania, Portugalia i Cypr, doświadczyły wysokich deficytów krajowych, które stały się następnie europejskim kryzysem długu państwowego. Kraje te nie mogły uciec się do dewaluacji i nie wolno im było wydawać pieniędzy na wyrównywanie stóp bezrobocia.

Od samego początku polityka Europejskiego Systemu Walutowego celowo zabraniała ratowania słabych gospodarek w strefie euro. W związku z wyraźną niechęcią ze strony państw członkowskich UE o silniejszych gospodarkach, UGW ustanowiła wreszcie środki ratunkowe w celu udzielenia pomocy borykającym się z trudnościami peryferyjnym członkom.