Instrumenty finansowe notowane na giełdzie

93

Giełda kojarzona jest najczęściej z akcjami. Tymczasem inwestorzy mogą również kupować i sprzedawać wiele innych instrumentów finansowych – zróżnicowanych pod względem ryzyka. Należą do nich: obligacje, prawa poboru, prawa do akcji, certyfikaty inwestycyjne, produkty strukturyzowane oraz instrumenty pochodne: kontrakty futures, indeksy giełdowe i opcje.

Akcje giełdowe są papierami wartościowymi potwierdzającymi, że ich właściciel (akcjonariusz) jest właścicielem części aktywów spółki akcyjnej. Fakt ten daje akcjonariuszowi określone prawa – prawo do dywidendy, prawo do uczestnictwa w walnym zgromadzeniu (WZ), a pośrednio – prawo do zarządzania spółką. Akcje są podstawowymi papierami wartościowymi notowanymi na giełdzie. W zależności od wielkości spółki, wartości jej akcji i płynności, jej akcje mogą być notowane w jednym z dwóch systemów: w systemie notowań ciągłych lub w systemie notowań jednolitych.

Prawa poboru są prawem poboru akcji nowej emisji przysługujących obecnym akcjonariuszom spółki. Obecni akcjonariusze mogą jednak zrzec się prawa do objęcia nowych akcji, sprzedając prawa poboru na giełdzie. Prawa poboru są przedmiotem obrotu na giełdzie jako osobne zabezpieczenie.

PDA – Prawa do akcji pozwalają nabywcom nowych emisji odsprzedawać, zanim akcje zostaną notowane na giełdzie. Handel PDA podlega tym samym zasadom, co handel akcjami. PDA są notowane w tym samym systemie notowań, w którym akcje danej spółki są lub mają być notowane.

Obligacje to papiery wartościowe, poprzez które podmiot emitujący zaciąga pożyczkę. Inwestor kupujący obligacje staje się zatem wierzycielem emitenta i pobiera odsetki naliczone od wartości nominalnej obligacji. W zależności od podmiotu, który emituje obligacje, możemy podzielić je na obligacje skarbowe (emitowane przez Skarb Państwa), korporacyjne (emitowane przez przedsiębiorstwa) i komunalne (emitowane przez gminy). Biorąc pod uwagę zasadę naliczania odsetek, papiery te można podzielić na obligacje:

Certyfikaty inwestycyjne to papiery wartościowe emitowane przez zamknięte lub mieszane fundusze inwestycyjne. Certyfikaty inwestycyjne są potwierdzeniem uczestnictwa w funduszu i pozwalają określić kwotę należności z tytułu uczestnictwa w funduszu dla danego uczestnika w danym momencie. Certyfikaty są notowane na giełdzie na takich samych warunkach jak akcje. Jest to instrument dla tych, którzy z różnych powodów nie są zainteresowani inwestowaniem bezpośrednio w inne instrumenty finansowe.