Debiut spółki na Giełdzie

136

Notowanie na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie niesie z sobą wiele korzyści dla spółki (firmy), jej właścicieli i pracowników. Oprócz dostępu do znacznych kapitałów, jakie oferuje rynek giełdowy, notowanie na giełdzie pomaga w pozyskiwaniu finansowania również z innych źródeł, bowiem spółki giełdowe postrzegane są jako firmy bardziej wiarygodne. Ogólna dostępność sporządzanych przez spółki giełdowe raportów bieżących i okresowych przyspiesza np. procedury związane z pozyskiwaniem kredytów bankowych.

Udane emisje i duża w ostatnich latach liczba debiutów giełdowych dowodzą atrakcyjności pozyskiwania środków na rozwój za pośrednictwem rynku giełdowego. Spółka zyskuje m.in. relatywnie tani kapitał, prestiż, większą wiarygodność i rozpoznawalność marki. Jak widać, w ocenie wielu polskich przedsiębiorstw korzyści z posiadania statusu spółki giełdowej w pełni rekompensują koszty i obowiązki związane z upublicznieniem. Zdecydowanie warto więc zastanowić się nad taką możliwością, niemniej decyzję o wejściu na giełdę, jako jedną z najważniejszych dla firmy, musi każdorazowo poprzedzać wnikliwa analiza sytuacji.Zobacz także: Pierwsza ofera publiczna IPO

Korzyści z wprowadzenia spółki (firmy) na giełdę

Cel podstawowy – korzystne warunki pozyskiwania kapitału na rozwój

Celem każdego przedsiębiorstwa jest możliwie szybki rozwój, aby w warunkach silnej rywalizacji rynkowej uzyskać jak najlepszą pozycję konkurencyjną. Realizacja tego celu wymaga na ogół poniesienia nakładów inwestycyjnych, co oznacza konieczność znalezienia zewnętrznych źródeł finansowania. Giełda oferuje taką możliwość w drodze publicznych emisji papierów wartościowych, jest ponadto miejscem pozyskiwania kapitału na korzystnych warunkach – w porównaniu z emisjami niepublicznymi łatwiej tu znaleźć inwestorów i uzyskać wyższą cenę emisyjną. Umiejętne wykorzystanie tego faktu pozwala zapewnić spółce środki na rozwój i skokowo poprawić jej pozycję rynkową, umożliwiając osiągnięcie trwałej przewagi nad konkurencją.

W ostatnich latach spółki coraz chętniej korzystają z oferty rynku publicznego, który daje możliwość pozyskania kapitałów poprzez emisję papierów wartościowych adresowaną do nieograniczonego kręgu potencjalnych nabywców. Miejscem, w którym potrzeby przedsiębiorstw dotyczące dalszego finansowania stykają się z kapitałami inwestorów, którzy szukają możliwości inwestycji i mogą wyposażyć spółki w potrzebne środki, jest Giełda Papierów Wartościowych.

Wzrost prestiżu i wiarygodności

Spełnienie wymogów stawianych spółkom giełdowym zdecydowanie poprawia wizerunek firmy wobec kontrahentów. W praktyce przekłada się to na wzrost zaufania do przedsiębiorstwa, ponieważ współpraca z nim obarczona jest mniejszym ryzykiem handlowym czy kredytowym. Spółki giełdowe mogą zatem liczyć na korzystniejsze traktowanie np. podczas zawierania transakcji finansowych z bankami i innymi instytucjami. Instytucje finansowe na ogół oferują emitentom giełdowym lepsze warunki dostępu do produktów finansowych (np. niższe oprocentowanie czy prowizję). Niejednokrotnie same banki występują z ofertą kredytową, licząc na pozyskanie atrakcyjnego partnera.

Promocja przedsiębiorstwa i jego produktów

Znalezienie się w elitarnym gronie spółek giełdowych zdecydowanie zwiększa rozpoznawalność przedsiębiorstwa na rynku. Każdy emitent otrzymuje darmowy pakiet promocyjny w postaci regularnie pojawiającej się w mediach nazwy spółki oraz informacji o jej działalności i produktach. Nazwa spółki wraz z aktualnym kursem akcji ukazuje się codziennie w prasie, pojawia się w mediach elektronicznych o zasięgu międzynarodowym (TV, Internet). Odpowiednio redagując raporty bieżące można mieć dodatkowo wpływ na ilość i jakość nagłaśnianych informacji. Uzyskanie podobnych efektów w drodze intensywnych działań promocyjnych wiązałoby się ze znacznymi kosztami, niejednokrotnie przewyższającymi koszt wejścia na Giełdę.

Obiektywna wycena majątku spółki

Wycena posiadanego pakietu akcji żywo interesuje każdego akcjonariusza. Kwestia wyceny jest szczególnie ważna w przypadku pozyskiwania inwestora strategicznego. Brak obiektywnej wyceny rynkowej uniemożliwia też w praktyce zastosowanie nowoczesnych metod zarządzania, gdyż jednym z głównych kryteriów jego efektywności jest zwiększanie wartości przedsiębiorstw.

Notowania giełdowe w znacznej mierze eliminują te problemy, gdyż każdego dnia, w którym odbywa się sesja giełdowa otrzymujemy dokładną wycenę, uwzględniającą nie tylko bieżącą sytuację przedsiębiorstwa, ale też zawarty w wartości rynkowej akcji pogląd inwestorów na temat przyszłego rozwoju spółki.

Spółka notowana na giełdzie ma większą szansę na rozbudowę grupy kapitałowej i aktywny udział w procesach konsolidacyjnych. Znacznie łatwiejsze jest też pozyskanie inwestora strategicznego, jeśli taki krok przewidziany jest w planach dalszego rozwoju spółki.

Zapewnienie płynności akcji (podwyższenie wyceny)

Wprowadzenie akcji do obrotu giełdowego zwiększa atrakcyjność takiego instrumentu finansowego, gdyż zdecydowanie ułatwia zawieranie transakcji. Poszukiwanie drugiej strony transakcji poza rynkiem giełdowym znacznie opóźnia jej zawarcie, powodując różne niedogodności np. konieczność przejściowego finansowania z innych źródeł. Inwestorzy oczekują więc w takich sytuacjach większego dyskonta, a co za tym idzie oferują niższe ceny. Wyceny dwóch spółek o identycznych parametrach ekonomiczno-finansowych prowadzonej działalności, z których akcje jednej są notowane na rynku giełdowym drugiej zaś nie, różnią się o co najmniej 10-15% na korzyść spółki notowanej.

Dzięki codziennym notowaniom na giełdzie dotychczasowi właściciele spółki (w tym pracownicy – jeśli posiadają akcje) uzyskują możliwość wyjścia z inwestycji w wybranym przez siebie momencie.

Uzyskanie środków motywowania pracowników i menedżerów

Dysponując płynnym, notowanym na giełdzie instrumentem finansowym spółka uzyskuje nowe możliwości „płatnicze” w stosunku do swoich pracowników, w tym kadry zarządzającej. Za pomocą odpowiednio skonstruowanych programów motywacyjnych, w których pracownicy w zależności od uzyskanych wyników otrzymywaliby jako gratyfikację pakiety akcji, można realizować długofalowe programy lojalnościowe, pozwalające zatrzymać w spółce najwartościowszy personel i osiągać zaplanowane rezultaty.

Ponadto w przypadku prywatyzowanych spółek Skarbu Państwa uprawnionym pracownikom przysługuje prawo do nieodpłatnego nabycia do 15% akcji (Ustawa z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji. Dz.U.02.171.1397 z późn. zm.).

Równolegle z pierwszą ofertą publiczną spółka może wyemitować opcje na akcje dla pracowników spółki lub akcje przeznaczone do objęcia przez uprawnionych pracowników w ramach programu motywacyjnego. Taka emisja może być pozapłacową formą pobudzenia aktywności pracowników nie wpływającą w sposób znaczący na koszty działalności spółki.

Możliwość efektywnego sfinansowania zakupu przedsiębiorstw

W obliczu nadarzającej się okazji dokonania interesującego przejęcia kapitałowego, często najpoważniejszym problemem okazuje się niemożność szybkiego zorganizowania finansowania transakcji na atrakcyjnych warunkach. Spółka giełdowa ma tu znaczną przewagę, ponieważ w stosunkowo krótkim czasie może przeprowadzić podwyższenie kapitału w drodze publicznej emisji akcji. Może wręcz – zamiast pozyskiwania kapitału z rynku – wydać akcjonariuszom przejmowanego przedsiębiorstwa akcje nowej emisji w zamian za posiadane przez nich akcje dotychczasowe.

Uporządkowanie działalności przedsiębiorstwa

Przygotowanie do debiutu giełdowego zmusza spółkę do zajęcia się również problemami odsuwanymi w natłoku spraw bieżących na dalszy plan. Uwagi zewnętrznych doradców – obiektywnie oceniających prowadzoną przez spółkę działalność – pozwalają na rozpoznanie wielu problemów, z których kierownictwo nie w pełni zdawało sobie dotychczas sprawę, lub nie doceniało ich znaczenia.

Obawy związane z wejściem do obrotu giełdowego

Koszty – ich struktura i wysokość

Na ogół największe obawy potencjalnych emitentów budzą koszty wejścia na giełdę. Jest to istotny problem, jednakże zawsze należy rozważyć relację pomiędzy osiąganymi efektami a poniesionymi nakładami, i rozstrzygać zgodnie z ekonomiczną kalkulacją.
Koszty związane z wprowadzeniem papierów wartościowych do obrotu na rynku giełdowym można podzielić na trzy podstawowe grupy:

  • koszty opłat sądowych i administracyjnych, związanych z procedurami dopuszczeniowymi
  • wynagrodzenia doradców
  • nakłady przeznaczone na promocję oferty

Łączna względna wysokość kosztów przygotowania i przeprowadzenia emisji średniej wielkości zawiera się w przedziale od 5 do 7% jej wartości i jest zależna od wysokości pozyskanych środków (niektóre z występujących kosztów mają bowiem charakter stały). Wydatki te jednak należy odnosić do zamierzonych efektów – alternatywne działania, związane z pozyskaniem kapitału lub koniecznością zmniejszenia tempa rozwoju przedsiębiorstwa mogłyby okazać się znacznie bardziej kosztowne. Ponadto znaczna konkurencja na rynku usług maklerskich powoduje, że warunki płatności za usługi maklerskie na rynku pierwotnym są korzystne dla emitentów i najistotniejszy element opłaty ma charakter prowizji od sukcesu – nie jest ponoszony w przypadku konieczności odwołania emisji lub jej ewentualnego nieobjęcia przez inwestorów.

Warto także pamiętać, że największe koszty ponoszone są przy pierwszym pozyskaniu kapitału na rynku publicznym. Kolejne oferty są znacznie tańsze, gdyż spora część nakładów związanych z przygotowaniami do notowania spółki na rynku giełdowym ma charakter jednorazowy.

Konieczność ujawniania informacji

Kolejną obawą, jaką często akcentują potencjalni emitenci publicznych papierów wartościowych jest możliwość wglądu konkurencji w istotne dla spółki informacje, w tym finansowe. Należy jednak zauważyć, że coraz powszechniejszy dostęp do informacji i rozwijający się szybko rynek usług wywiadu gospodarczego powodują, że w praktyce żaden podmiot nie jest w stanie zapobiec przedostawaniu się na rynek wiadomości, które chciałby zachować w tajemnicy.

Ryzyko przejęcia kontroli nad spółką

Wprowadzenie akcji spółki do obrotu giełdowego, uzyskanie swobodnej i nieograniczonej możliwości zawierania transakcji i zwiększone zainteresowanie spółką prowadzi, zdaniem potencjalnych emitentów, do pojawienia się w niej inwestorów niepożądanych, chcących uzyskać w spółce pozycję dominującą. Jest to do pewnego stopnia prawda, ale zapobiegać takiej sytuacji można na szereg sposobów. Na etapie oferty publicznej można tak ukształtować transze oraz dodatkowe warunki objęcia akcji, aby nie dopuścić do zgromadzenia zbyt dużych pakietów w portfelach inwestorów potencjalnie zamierzających dokonać „wrogiego” przejęcia. Duża swoboda i uznaniowość na etapie przydziału akcji pozwalają zarządowi spółki zredukować lub w ogólnie nie dokonać przydziału akcji podmiotom, których intencje mogą budzić zastrzeżenia.

Na rynku oficjalnych notowań giełdowych istnieją również poważne ograniczenia, uniemożliwiające kupowanie dużych pakietów akcji w sposób niezauważalny. O przekroczeniach odpowiednio 5, 10, 20, 25, 33, 50 albo 75% ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu (WZ) każdy inwestor zobowiązany jest poinformować Komisję Nadzoru Finansowego oraz spółkę. W przypadku posiadania większych pakietów występuje obowiązek informowania przy zmianie wartości udziału co 2% (w przypadku posiadania ponad 10% głosów), a nawet co 1% (jeśli inwestor posiada ponad 33% głosów). Ponadto przekroczenie progów 33% i 66% głosów na WZ (a także nabycie akcji uprawniających do wykonywania 10% głosów w okresie krótszym niż 60 dni lub 5% głosów w okresie krótszym niż 12 miesięcy przez akcjonariusza, który zgromadził już 33% głosów) wymaga ogłoszenia przez nabywcę wezwania do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę akcji.

Niepożądane powiązania kapitałowe utrudniają również obowiązujące przepisy antymonopolowe. Ponadto regulacje giełdowe nie stwarzają przeszkód w umieszczeniu w statucie spółki zapisów uniemożliwiających utratę kontroli i w konsekwencji wrogie przejęcie.

Wielkość spółki

Wielu emitentów tkwi w błędnym przekonaniu, że giełda jest tylko dla dużych spółek. Tymczasem jest wprost przeciwnie – giełda jest przede wszystkim dla średnich i małych przedsiębiorstw – aby dzięki niej jak najszybciej się rozwijały. Dojrzałość giełdowa oznacza faktycznie posiadanie możliwej do realizacji i atrakcyjnej dla inwestorów strategii rozwoju oraz gotowość do akceptacji zasad giełdowych. Natomiast bezwzględna wielkość spółki jest kwestią drugorzędną.

Dlaczego warto wejść na Giełdę – podsumowanie:

Dlaczego teraz?

  • Wzrost gospodarczy wymaga kapitału, ale wymaga także jego właściwej alokacji. W Polsce zmienia się struktura oszczędności – w wyniku reformy systemu ubezpieczeń społecznych rośnie pula oszczędności długoterminowych.
  • Rosnąca pula oszczędności będzie musiała być doprowadzona do gospodarki i skierowana na jej potrzeby rozwojowe.
  • Z drugiej strony malejąca atrakcyjność inwestycji w lokaty bankowe i malejące stopy procentowe kierują zainteresowanie inwestorów na rynek kapitałowy.

Po co wchodzić na Giełdę?

  • Po kapitał na rozwój i inwestycje. Za pieniądze zebrane w wyniku publicznej emisji firmy realizują plany rozwojowe, podwyższając tym samym wartość spółki dla akcjonariuszy.
  • Spółki giełdowe zyskują stałą i codzienną wycenę prowadzonej działalności, a wiec i wiarygodność: łatwy benchmark z konkurencją, atrakcyjne dla fuzji i przejęć (płatność płynnymi akcjami), wiarygodność wobec banków i instytucji finansowych

Marketing

  • efekt marketingowy w otoczeniu rynkowym (dostawcy i klienci): inwestorom łatwiej ocenić kondycję firmy, praktycznie silniejsza pozycja aby wygrać przetarg / uzyskać kontrakt, spółki giełdowe traktowane jako firmy mniejszego ryzyka.
  • wzrost wiarygodności na rynku, ale też konieczność respektowania obowiązków informacyjnych

Promocja

  • obecność w mediach – spółki giełdowe znajdują się w centrum zainteresowania mediów: nazwa w sprawozdaniach giełdowych i tabelach notowań, wieści ze spółek, upowszechnianie informacji o spółkach bez ponoszenia kosztów promocji – również wykorzystywane do budowy wizerunku.
  • po wejściu spółki na Giełdę zwiększa się zainteresowanie jej produktami i znakiem towarowym
  • posługiwanie się „logo spółki giełdowej” Logo Spółki Giełdowej = prestiż

Biznes

  • możliwość pozyskania inwestora strategicznego na korzystnych warunkach
  • możliwość budowy grupy kapitałowej (płatność akcjami nowej emisji); spółki giełdowe dzięki prowadzonym emisjom akcji uzyskują środki, które umożliwiają im np. kupienie udziałów w innych firmach.
  • możliwość przejmowania innych (przeniesienie majątku lub płatność akcjami)

Korzyści dla właścicieli/Zarządu i pracowników:

  • opcje menedżerskie i pracownicze umożliwiają pozapłacowe motywowanie kadry zarządzającej i pracowników nie obciążające kosztów spółki
  • dla właścicieli: możliwość realizacji strategii wyjścia z inwestycji w wybranym przez siebie momencie