Handel opium

700

Opium zostało po raz pierwszy wprowadzone do Chin przez tureckich i arabskich handlowców pod koniec VI lub na początku VII wieku CE. Używane doustnie w celu zmniejszenia napięcia i bólu, lek był używany w ograniczonych ilościach do XVII wieku. W tym czasie praktyka palenia tytoniu rozprzestrzeniła się z Ameryki Północnej do Chin, a palenie opium szybko stało się popularne w całym kraju. Uzależnienie od opium wzrosło, a import opium gwałtownie wzrósł w pierwszym wieku dynastii Qing (1644-1911/12). W 1729 r. stał się on takim problemem, że cesarz Yongzheng (w latach 1722-35) zabronił sprzedaży i palenia opium. Nie utrudniało to handlu, a w 1796 r. cesarz Jiaqing zakazał importu i uprawy opium. Jednak mimo takich dekretów handel opium nadal kwitł.

Na początku XVIII wieku Portugalczycy odkryli, że mogą importować opium z Indii i sprzedawać je w Chinach ze znacznym zyskiem. Do 1773 r. Brytyjczycy odkryli ten handel i w tym samym roku stali się wiodącymi dostawcami na chiński rynek. Brytyjska East India Company ustanowiła monopol na uprawę opium w indyjskiej prowincji Bengal, gdzie opracowali metodę uprawy maku opium tanio i obficie. Do handlu dołączyły też inne kraje zachodnie, w tym Stany Zjednoczone, które zajmowały się opium zarówno tureckim, jak i indyjskim.

Wielka Brytania i inne kraje europejskie podjęły się handlu opium z powodu chronicznego braku równowagi w handlu z Chinami. W Europie istniał ogromny popyt na chińską herbatę, jedwabie i porcelanowe wyroby garncarskie, ale w Chinach był odpowiednio niewielki popyt na europejskie wyroby i inne produkty handlowe. W związku z tym Europejczycy musieli płacić za chińskie produkty złotem lub srebrem. Handel opium, który stworzył stały popyt wśród chińskich uzależnionych na opium importowane przez Zachód, rozwiązał ten chroniczny brak równowagi w handlu.

Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska nie prowadziła samego opium, ale z powodu chińskiego zakazu, wyhodowała je dla “handlowców z kraju”, tj. prywatnych handlowców, którzy byli licencjonowani przez spółkę do wywozu towarów z Indii do Chin. Krajowi handlowcy sprzedawali opium przemytnikom wzdłuż chińskiego wybrzeża. Złoto i srebro, które kupcy otrzymywali z tej sprzedaży, były następnie przekazywane do East India Company. W Chinach przedsiębiorstwo wykorzystywało otrzymane złoto i srebro do zakupu towarów, które mogły być sprzedawane z zyskiem w Anglii.

Ilość importowanego do Chin opium wzrosła z około 200 skrzyń rocznie w 1729 r. do około 1000 skrzyń w 1767 r., a następnie do około 10 000 rocznie w latach 1820-1830. Waga każdej skrzynki zmieniała się nieco w zależności od miejsca pochodzenia, ale wynosiła średnio około 140 funtów (63,5 kg). Do 1838 r. ilość ta wzrosła do około 40 000 skrzyń przywożonych rocznie do Chin. Bilans płatniczy po raz pierwszy zaczął wybiegać w kierunku Chin i na korzyść Wielkiej Brytanii.

Tymczasem w całych Chinach powstała sieć dystrybucji opium, często przy współudziale skorumpowanych urzędników. Poziom uzależnienia od opium wzrósł tak bardzo, że zaczęło ono wpływać na oddziały cesarskie i klasy urzędnicze. Wysiłki dynastii Qing w celu wyegzekwowania ograniczeń dotyczących opium doprowadziły do dwóch konfliktów zbrojnych między Chinami a Zachodem, znanych jako wojny opiumowe, które Chiny przegrały i które doprowadziły do różnych działań przyczyniających się do upadku Qing. Pierwsza wojna, pomiędzy Wielką Brytanią a Chinami (1839-42), nie zalegalizowała handlu, ale powstrzymała wysiłki Chin zmierzające do jego powstrzymania. W drugiej wojnie opium (1856-60), toczącej się między sojuszem brytyjsko-francuskim a Chinami, rząd chiński został zmuszony do legalizacji handlu, choć nałożył niewielki podatek importowy na opium. Do tego czasu import opium do Chin sięgał od 50 000 do 60 000 skrzynek rocznie, a przez następne trzy dekady nadal wzrastał.

Jednak do 1906 r. znaczenie opium w handlu Zachodu z Chinami zmalało, a rząd Qing mógł zacząć regulować import i konsumpcję tego leku. W 1907 r. Chiny podpisały dziesięcioletnią umowę z Indiami, w której zgodziły się zakazać rodzimej uprawy i konsumpcji opium, zakładając, że eksport indyjskiego opium zmniejszy się proporcjonalnie i ustanie całkowicie w ciągu 10 lat. W ten sposób do 1917 r. handel został prawie całkowicie wstrzymany.

Palenie i uzależnienie od opium pozostawały jednak w Chinach przez kolejne dziesięciolecia problemem, ponieważ osłabiony rząd republiki centralnej nie był w stanie zniszczyć rodzimej uprawy opium. Palenie opium zostało ostatecznie wyeliminowane przez chińskich komunistów po dojściu do władzy w 1949 roku.